Bono

Bono, kanunda “emre yazılı senet” olarak da adlandırılan ve düzenleyenin doğrudan ödeme vaadini içeren kambiyo senedidir. Çekten farklı olarak bir bankaya ödeme talimatı değil, düzenleyenin kendi ödeme taahhüdüdür.

Zorunlu Unsurlar (TTK m.776)

• Senet metninde “bono” veya “emre yazılı senet” kelimesi
• Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödeme vaadi
• Vade
• Ödeme yeri
• Kime veya kimin emrine ödeneceği (lehtar)
• Düzenlenme tarihi ve yeri
• Düzenleyenin imzası

Bu unsurlardan biri eksik olan senet bono sayılmaz. İstisnalar: Vadesi gösterilmeyen bono görüldüğünde ödenecek sayılır; ödeme yeri gösterilmemişse düzenlendiği yer ödeme yeri sayılır; düzenlendiği yer gösterilmemişse düzenleyenin adının yanındaki yer esas alınır (TTK m.777).

Ciro ve Aval

Bono ciro yoluyla devredilebilir. Ciranta, kural olarak senedin ödenmesinden sorumlu olur. Aval ise bir senet borçlusu için verilen kambiyo hukukuna özgü bir teminattır; aval veren, lehine aval verdiği kişi gibi sorumludur. Kefaletten farklı olarak eş rızası gibi kefalete özgü şartlar aranmaz.

Takip ve Zamanaşımı

• Vadesinde ödenmeyen bono için kambiyo senetlerine özgü takip yapılabilir.
• Düzenleyene karşı istemler vadeden itibaren üç yıl; hamilin cirantalara karşı istemleri protesto tarihinden veya “gidersiz iade” kaydı varsa vadeden itibaren bir yıl; cirantaların birbirine karşı istemleri altı ay içinde zamanaşımına uğrar (TTK m.749, m.778).

Uygulamada

Bono, tüketici işlemlerinde ve kira ilişkilerinde de sık kullanılır. Ancak tüketici kredisi ve taksitli satışlarda tüketiciye bono imzalatılmasına ilişkin özel sınırlamalar vardır. Unsurları eksik bir senet kambiyo senedi niteliği taşımasa bile, adi senet olarak borcun delili olabilir.