Konsorsiyum
ENBize Ulaşın

Kavramlar

Hukuki kavramlar,
sade bir dille.

Şirketlerin Türk hukukunda en sık karşılaştığı kavramların kısa ve kaynaklı açıklamaları; ilgili hizmet ve yayınlarımıza bağlantılarıyla.

A

AB Yapay Zekâ Tüzüğü (AI Act)

Avrupa Birliği'nin yapay zekâ sistemlerini risk düzeyine göre sınıflandıran, bazı uygulamaları yasaklayan, yüksek riskli sistemlere sıkı yükümlülükler ve diğerlerine şeffaflık kuralları getiren ve 2024'te yürürlüğe giren tüzüğü.

Abonelik Sözleşmesi

Bir mal veya hizmetin belirli veya belirsiz süreyle düzenli ve sürekli olarak sunulduğu sözleşme; tüketici belirsiz süreli veya bir yıldan uzun aboneliklerini gerekçesiz ve cezasız feshedebilir ve fesih, kurulmasından daha zor bir yönteme bağlanamaz.

Açık Rıza

Belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rıza; KVKK'daki işleme şartlarından biri, ancak öncelikli olanı değil.

Alkollü İçki Reklam Yasağı

Alkollü içkilerin reklamının, tüketimi özendirici kampanyaların ve sponsorluğun yasak olması; marka, logo ve ürün görüntüsünün özendirici biçimde kullanılması da yasak kapsamındadır.

Alt İşveren

Bir işverenden, işyerindeki yardımcı işlerde veya asıl işin işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren bir bölümünde iş alan ve bu iş için kendi işçilerini yalnızca o işyerinde çalıştıran gerçek veya tüzel kişi.

Anonim Şirket (A.Ş.)

Sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından yalnızca malvarlığıyla sorumlu tutulan ve pay sahiplerinin yalnızca taahhüt ettikleri sermaye payıyla sorumlu olduğu ticaret şirketi.

Anonimleştirme

Kişisel verilerin başka verilerle eşleştirilse dahi hiçbir surette kimliği belirli veya belirlenebilir bir gerçek kişiyle ilişkilendirilemeyecek hâle getirilmesi; anonim veri artık kişisel veri değildir.

Arama ve El Koyma

Ceza soruşturmasında delil elde etmek veya şüpheliyi yakalamak amacıyla konut, işyeri ve eşyalarda yapılan arama ile delil ya da müsadereye konu olabilecek eşyalara el konulması; bilgisayar ve dijital verilerde özel kurallar uygulanır.

Arızi Aktarım

Yeterlilik kararı ve uygun güvence bulunmadığında, yalnızca düzenli olmayan, olağan iş akışı dışında ve tek seferlik ya da az sayıda gerçekleşen yurt dışı aktarımlar için KVKK'da sınırlı olarak sayılan istisnai aktarım yolu.

Asıl İşveren

İşyerinde yürütülen işin bir bölümünü alt işverene veren ve alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumlu olan işveren.

Aydınlatma Yükümlülüğü

Veri sorumlusunun kişisel verileri elde ederken ilgili kişiyi kimliği, işleme amaçları, aktarımlar, hukuki sebep ve kişinin hakları konusunda kendiliğinden bilgilendirme yükümlülüğü.

Ayıplı Hizmet

Sözleşmede kararlaştırılan veya hizmetin objektif olarak sahip olması gereken niteliklere ya da reklam ve tanıtımlarda belirtilen özelliklere uymayan hizmet; tüketici yeniden görülme, ücretsiz onarım, bedel indirimi veya dönme hakkına sahiptir.

Ayıplı Mal

Teslim anında taraflarca kararlaştırılan örnek veya modele ya da objektif olarak sahip olması gereken özelliklere uymayan, ambalaj, etiket veya reklamlarda belirtilen niteliklere aykırı mal; tüketici dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya değişim hakkına sahiptir.

Azınlık Hakları

Anonim şirkette sermayenin en az onda birini, halka açık şirketlerde yirmide birini temsil eden pay sahiplerine tanınan; genel kurulu toplantıya çağırma, gündeme madde ekletme, özel denetim isteme ve haklı sebeple fesih davası açma gibi haklar.

B

Bağımsız Denetim

Belirli büyüklüğü aşan şirketlerin finansal tablolarının ve yönetim kurulunun faaliyet raporunun bağımsız denetçi tarafından denetlenmesi; kapsamı her yıl Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen eşiklere bağlıdır.

Bağlayıcı Şirket Kuralları

Ortak ekonomik faaliyette bulunan şirket grubunun, grup içinde yurt dışına yapılan kişisel veri aktarımları için hazırladığı ve Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun onayladığı veri koruma kuralları.

Belirli Süreli İş Sözleşmesi

Belirli süreli işlerde veya belli bir işin tamamlanması ya da belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak yapılan iş sözleşmesi; esaslı neden olmadıkça zincirleme yapılamaz.

Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi

Bir süre öngörülmeksizin kurulan ve Türk iş hukukunda asıl olan iş sözleşmesi; bildirim süreleri uyularak feshedilebilir ve şartları varsa işçi iş güvencesinden yararlanır.

Beslenme Beyanı

Bir gıdanın enerji, yağ, şeker, tuz, lif, protein veya vitamin gibi besin öğeleri bakımından belirli bir özelliğe sahip olduğunu ifade eden "az yağlı", "şeker ilavesiz", "yüksek protein" gibi beyanlar; her biri mevzuattaki şartlara bağlıdır.

Beyan ve Tekeffüller (Reps & Warranties)

Satıcının veya şirketin, yatırım ya da pay devri sözleşmesinde şirketin hukuki, mali ve ticari durumu hakkında verdiği ve gerçeğe aykırı çıkması hâlinde sorumluluk doğuran güvenceler.

Bildirim Süreleri

Belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden tarafın, işçinin kıdemine göre iki ila sekiz hafta önceden karşı tarafa bildirimde bulunma yükümlülüğü; sözleşme bildirim süresinin bitiminde sona erer.

Bilirkişi

Çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgiyi gerektiren konularda mahkemece görüşüne başvurulan, Bilirkişilik Kanunu'na göre sicile kayıtlı uzman kişi.

Bilişim Sistemine Girme

Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak girme veya orada kalmaya devam etme; sistemdeki veri nakillerini izleme de suçun ağırlaştırılmış hâlidir.

Bilişim Sistemini Engelleme ve Bozma

Bir bilişim sisteminin işleyişini engelleme, bozma veya sistemdeki verileri yok etme, değiştirme, erişilmez kılma ya da sisteme veri yerleştirme suçu; fidye yazılımı ve sabotaj olaylarını kapsar.

Bireysel Muafiyet

Rekabeti kısıtlayan bir anlaşmanın, ekonomik ve teknik gelişme ile tüketici yararı sağlaması gibi 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesindeki dört şartı birlikte karşılaması hâlinde yasaktan muaf tutulması.

Birim Fiyat

Bir malın kilogram, litre, metre, metrekare veya adet gibi bir ölçü birimi başına fiyatı; farklı miktarlarda ambalajlanmış ürünlerin fiyatlarının karşılaştırılabilmesi için satış fiyatıyla birlikte gösterilmesi gerekir.

Birincilik İddiası

Reklamlarda bir ürünün veya markanın "Türkiye'nin 1 numarası", "pazar lideri", "en çok satan" veya "en çok tercih edilen" olduğuna ilişkin iddialar; kapsamı, ölçütü ve dayandığı güncel araştırma reklamda açıkça belirtilmelidir.

Birleşme

İki veya daha fazla bağımsız teşebbüsün tek bir teşebbüs hâline gelmesi; ciro eşiklerini aşan birleşmeler Rekabet Kurulu'na bildirilerek izin alınmasını gerektirir.

Birlikte Satış Hakkı (Tag-along)

Çoğunluk ortağı veya kurucular paylarını üçüncü kişiye satarken azınlık ortaklarının da kendi paylarını aynı fiyat ve şartlarla bu kişiye satabilmesini sağlayan hak.

Birlikte Satma Zorunluluğu (Drag-along)

Belirli bir çoğunluktaki ortakların şirketi bir üçüncü kişiye satmaya karar vermesi hâlinde, diğer ortakların da paylarını aynı fiyat ve şartlarla bu kişiye satmasını zorunlu kılan hak.

Biyometrik Veri

Bir kişinin parmak izi, yüz geometrisi, iris veya ses gibi fiziksel, fizyolojik ya da davranışsal özelliklerinden özel teknik işlemlerle elde edilen ve kişiyi özgün biçimde tanımlayan özel nitelikli kişisel veri.

Borca Batıklık

Şirketin aktiflerinin, hem işletmenin devamlılığı esasına göre hem de muhtemel satış fiyatları üzerinden yapılan değerlemede borçlarını karşılamaya yetmemesi; yönetim organının mahkemeye bildirim yükümlülüğünü doğurur.

Bölge ve Müşteri Kısıtlamaları

Alıcının sözleşme konusu ürünleri hangi bölgede veya hangi müşterilere satabileceğinin sınırlandırılması; aktif satışların kısıtlanması belirli şartlarla mümkün, pasif satışların kısıtlanması ise kural olarak ağır kısıtlamadır.

Bölünme

Bir şirketin malvarlığının tamamının veya bir kısmının, karşılığında ortaklarına ya da şirketin kendisine pay verilerek bir veya daha fazla şirkete devredilmesi.

C

Cap Table (Pay Dağılım Tablosu)

Bir şirketin ortaklarını, pay gruplarını, pay sayılarını ve oranlarını; opsiyonlar ve dönüştürülebilir araçlardan doğacak paylarla birlikte gösteren tablo.

Cayma Hakkı

Tüketicinin mesafeli sözleşmelerde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin on dört gün içinde sözleşmeden dönme hakkı; 2026'dan itibaren iade masrafları kural olarak tüketiciye yüklenemez.

Cayma Hakkının İstisnaları

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'nde sayılan ve tüketicinin cayma hakkını kullanamadığı sözleşmeler; kişiye özel ürünler, çabuk bozulan ürünler, ambalajı açılmış hijyen ürünleri ve anında ifa edilen dijital içerikler bunların başlıcalarıdır.

Cliff

Vesting takviminde, belirli bir asgari süre dolmadan hiçbir payın hak edilmediği ve bu süre dolduğunda o güne kadarki payların toplu olarak hak edildiği başlangıç dönemi.

Ç

Çağrı Üzerine Çalışma

Yazılı sözleşmeyle işçinin yapmayı üstlendiği iş için kendisine ihtiyaç duyulması hâlinde çağrılarak çalıştırıldığı kısmi süreli iş ilişkisi; süre belirlenmemişse haftalık 20 saat kararlaştırılmış sayılır.

Çalışan Ayartmama Anlaşmaları

Şirketlerin birbirlerinin çalışanlarını talep etmemeyi veya işe almamayı kararlaştırdığı anlaşmalar; Rekabet Kurulu bunları işgücü piyasasında kartel olarak değerlendirir.

Çalışan İzleme

İşverenin kurumsal e-posta, bilgisayar, telefon, kamera, konum ve giriş-çıkış sistemleri gibi araçlarla çalışanların faaliyetlerini izlemesi; önceden aydınlatma, meşru amaç ve ölçülülük şartlarına bağlıdır.

Çalışanın İfade Özgürlüğü

Çalışanların düşünce ve kanaatlerini açıklama özgürlüğü ile işverenin meşru menfaatleri, sadakat borcu ve işyeri düzeni arasındaki denge; her eleştiri fesih nedeni değildir.

Çalışanın Sosyal Medya Kullanımı

Çalışanların kişisel sosyal medya hesaplarında işverenle, işle veya iş arkadaşlarıyla ilgili paylaşımları ile mesai saatlerinde sosyal medya kullanımı; işverenin sosyal medya politikası ve fesih sınırlarıyla birlikte değerlendirilir.

Çalışanların Kişisel Verileri

İşverenin işe alımdan iş ilişkisinin sona ermesine kadar çalışanlara ve adaylara ait kişisel verileri KVKK'ya uygun olarak işleme, saklama ve imha etme yükümlülüğü.

Çalışma Koşullarında Esaslı Değişiklik

İşverenin iş sözleşmesi, personel yönetmeliği veya işyeri uygulamasıyla oluşan çalışma koşullarında işçi aleyhine yaptığı önemli değişiklik; işçinin altı iş günü içinde yazılı olarak kabul etmediği değişiklik işçiyi bağlamaz.

Çalışma Süresi

İşçinin işte geçirdiği süre; İş Kanunu'na göre haftalık en fazla 45 saattir, günlük 11 saati aşamaz ve denkleştirme ile haftanın günlerine farklı dağıtılabilir.

Çekiliş

Bir ürün veya markanın tanıtımı amacıyla düzenlenen ve kazananların şansa bağlı olarak belirlendiği kampanyalar; katılım ücretsiz olsa da Milli Piyango İdaresi'nden izin alınmasını gerektirir.

Çerez

İnternet sitelerinin kullanıcının cihazına yerleştirdiği ve sonraki ziyaretlerde okunabilen küçük metin dosyaları; zorunlu çerezler dışındakiler için kural olarak açık rıza gerekir.

Çerez Politikası

İnternet sitesinde kullanılan çerezlerin türlerini, amaçlarını, saklama sürelerini, üçüncü taraf sağlayıcıları ve kullanıcının tercihlerini nasıl yönetebileceğini açıklayan metin; KVKK'daki aydınlatma yükümlülüğünün parçasıdır.

Çevre Beyanı

Reklamlarda bir ürünün, ambalajın veya şirketin çevreye etkisine ilişkin "çevre dostu", "sürdürülebilir", "geri dönüştürülebilir" veya "karbon nötr" gibi beyanlar; somut, açık ve bilimsel belgelerle ispatlanabilir olmalıdır.

Çocuklara Yönelik Reklamlar

Çocuklara yönelik veya çocukların izlemesi muhtemel reklamlarda, çocukların saflığını ve tecrübesizliğini istismar etmeme, doğrudan satın alma çağrısı yapmama ve onları tehlikeli davranışlara özendirmeme yükümlülükleri.

D

Danışman Pay Planı

Girişime bilgi, deneyim veya bağlantı katkısı sağlayan danışmanlara, nakit ücret yerine veya buna ek olarak vesting'e bağlı küçük oranlarda pay ya da pay opsiyonu verilmesi.

Dava Şartı Arabuluculuk

Belirli uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasının zorunlu olması; başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir.

De Minimis (Önemsiz Etkili Anlaşmalar)

Taraflarının pazar payları belirli eşiklerin altında kalan ve ağır ihlal içermeyen anlaşmalar hakkında Rekabet Kurulu'nun soruşturma açmayabileceğini öngören kural.

Deepfake

Yapay zekâ teknikleriyle bir kişinin görüntüsünün, sesinin veya hareketlerinin gerçeğinden ayırt edilmesi güç biçimde taklit edildiği ya da değiştirildiği içerik.

Değerleme Tavanı (Valuation Cap)

SAFE veya dönüştürülebilir borçta yatırımcının bedelinin paya dönüşeceği değerlemenin üst sınırı; sonraki turda şirket daha yüksek değerlenirse erken yatırımcıyı bu yükselişin etkisinden korur.

Delil Tespiti

Dava açılmadan önce veya dava sırasında, kaybolma ya da değişme tehlikesi bulunan delillerin mahkeme aracılığıyla önceden incelenip kayıt altına alınması.

Deneme Süresi

İş sözleşmesinin başında, tarafların birbirini tanıması için kararlaştırılan ve en fazla iki ay (toplu iş sözleşmesiyle dört ay) olabilen süre; bu süre içinde taraflar sözleşmeyi bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir.

Devralma

Bir teşebbüsün veya kişinin, pay veya malvarlığı edinimi, sözleşme ya da başka yollarla bir başka teşebbüsün tamamı veya bir kısmı üzerinde kontrol kazanması; ciro eşiklerini aşan devralmalar Rekabet Kurulu iznine tabidir.

Dijital Hizmet

Bulut hizmetleri, yazılım hizmetleri (SaaS), çevrim içi platform üyelikleri, akış ve eğitim platformları gibi elektronik ortamda ifa edilen hizmetler; cayma süresi sözleşmenin kurulduğu gün başlar ve tüketicinin onayıyla ifaya başlanırsa cayma hakkı kullanılamaz.

Dijital İçerik

Yazılım, uygulama, oyun, e-kitap, müzik ve video gibi elektronik ortamda sunulan gayrimaddi malların tüketicilere satışı; anında teslim edildiğinde ve tüketicinin onayı alındığında cayma hakkı kullanılamaz.

Dikey Anlaşma

Üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren teşebbüsler arasında, belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı ya da yeniden satımı koşullarına ilişkin anlaşma.

Doğrudan Yabancı Yatırım

Yabancı bir yatırımcının Türkiye'de yeni bir şirket kurması, şube açması veya mevcut bir şirketin paylarını edinmesi; 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu'na tabidir.

Dönüştürülebilir Borç (Convertible Note)

Yatırımcının şirkete borç olarak verdiği ve belirli bir olay gerçekleştiğinde geri ödenmek yerine şirket paylarına dönüşen, faizli ve vadeli finansman aracı.

Dönüşüm İndirimi (Discount)

SAFE veya dönüştürülebilir borçla yatırım yapan erken yatırımcının, sonraki turda yeni yatırımcıların ödediği pay fiyatından belirli bir oranda indirimli fiyatla pay edinmesini sağlayan hüküm.

E

E-Ticarette Büyüklük Eşikleri

6563 sayılı Kanun'un pazaryerlerini ve satıcıları net işlem hacmine ve işlem sayısına göre orta, büyük ve çok büyük ölçekli olarak sınıflandırdığı ve her yıl e-ticaret hacmindeki değişime göre güncellenen parasal eşikler.

Ekonomik Bütünlük

Aynı kontrol altındaki grup şirketlerinin, ayrı tüzel kişiliklere sahip olsalar da rekabet hukukunda tek teşebbüs sayılması; grup içi anlaşmalar, ciro hesabı ve ana şirketin sorumluluğu bakımından sonuç doğurur.

Elektronik Ticaret

Fiziki olarak karşı karşıya gelmeksizin, elektronik ortamda gerçekleştirilen çevrim içi iktisadi ve ticari her türlü faaliyet; 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'a tabidir.

Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı (Pazaryeri)

Başkalarına ait iktisadi ve ticari faaliyetlerin yapılmasına elektronik ticaret ortamı sağlayan gerçek veya tüzel kişi; uygulamada pazaryeri olarak bilinir.

Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcı (Satıcı)

Kendi sitesinde veya bir elektronik ticaret pazaryerinde mal veya hizmetlerinin satışına ilişkin sözleşme yapan ya da sipariş alan gerçek veya tüzel kişi.

Elektronik Ticaret Lisansı

Net işlem hacmi ve işlem sayısı Kanun'daki eşikleri aşan pazaryerlerinin ve belirli ölçekteki satıcıların faaliyetlerine devam edebilmek için Ticaret Bakanlığı'ndan almak ve her yıl yenilemek zorunda olduğu lisans.

Esas Sözleşme

Bir şirketin unvanını, merkezini, faaliyet konusunu, sermayesini, paylarını ve yönetim yapısını belirleyen; şirketi, organlarını ve tüm ortakları bağlayan kuruluş belgesi.

Eşit Davranma İlkesi

İşverenin iş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep gibi sebeplere dayalı ayrım yapamaması ve haklı bir neden olmadıkça işçilere farklı işlem uygulayamaması.

ETBİS (Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi)

Ticaret Bakanlığı'nın elektronik ticarete ilişkin verileri topladığı ve internet üzerinden satış yapan satıcılar ile pazaryerlerinin kaydının tutulduğu bilgi sistemi; kayıt zorunludur.

Etik Bildirim Hattı (Whistleblowing)

Çalışanların ve iş ortaklarının şirket içindeki hukuka veya etik kurallara aykırı davranışları güvenli, gizli ve gerektiğinde anonim olarak bildirebildiği kanal ile bildirimde bulunanların misillemeye karşı korunması.

Etkin Pişmanlık

Fail suç tamamlandıktan sonra pişmanlık göstererek zararı giderdiğinde, resmi makamlara haber verdiğinde veya suçun sonuçlarını ortadan kaldırdığında, kanunda öngörülen suçlarda cezanın indirilmesi ya da hiç verilmemesi.

Exit

Girişim sermayesi yatırımcısının veya kurucuların, şirketin satılması, halka arzı ya da paylarının devri gibi yollarla yatırımlarını nakde çevirerek şirketten çıkması.

F

Fazla Çalışma

Haftalık 45 saati aşan çalışma; her saati normal ücretin yüzde elli fazlasıyla ödenir, işçinin onayına bağlıdır ve yılda 270 saati aşamaz.

Fesihte Savunma Alınması

İş güvencesi kapsamındaki işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesinin, davranışı veya verimiyle ilgili nedenlerle feshedilmeden önce hakkındaki iddialara karşı savunmasının alınması zorunluluğu.

Fiyat Etiketi

Perakende satışa sunulan mal ve hizmetlerin fiyatlarının tüketicinin kolayca görebileceği şekilde, tüm vergiler dahil Türk lirası olarak gösterilmesi yükümlülüğü; Fiyat Etiketi Yönetmeliği ile düzenlenir.

G

GDPR (Genel Veri Koruma Tüzüğü)

Avrupa Birliği'nde 25 Mayıs 2018'den beri uygulanan ve AB'deki kişilere mal veya hizmet sunan ya da onların davranışlarını izleyen AB dışındaki şirketlere de uygulanan genel veri koruma düzenlemesi.

Geçerli Fesih

İş güvencesi kapsamındaki işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesinin, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir nedene dayanılarak feshedilmesi.

Geçici İş İlişkisi

İşçinin, iş sözleşmesinin tarafı olan işvereni dışında başka bir işverenin (geçici işveren) yanında geçici olarak çalıştırıldığı iş ilişkisi; özel istihdam bürosu aracılığıyla veya holding ya da şirketler topluluğu içinde kurulabilir.

Genel Kurul

Pay sahiplerinin ya da ortakların bir araya gelerek şirketin temel konularında karar aldığı, devredilemez yetkilere sahip şirket organı.

Genel Kurul Kararının İptali

Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararlarının, karar tarihinden itibaren üç ay içinde açılan davayla mahkemece iptal edilmesi; ağır aykırılıklarda ise kararın butlanı.

Gerçek Faydalanıcı

Bir şirket veya tüzel kişi üzerinde nihai olarak kontrol ya da etki sahibi olan veya işlemin nihai yararlanıcısı olan gerçek kişi; şirketler bu kişileri vergi idaresine bildirmek ve bankalara beyan etmekle yükümlüdür.

Girişim Sermayesi (Venture Capital)

Yüksek büyüme potansiyeli taşıyan genç şirketlere, şirkette pay edinme karşılığında sağlanan ve getirisi büyük ölçüde ileride yapılacak satıştan (exit) beklenen risk sermayesi.

Girişim Sermayesi Yatırım Fonu (GSYF)

Nitelikli yatırımcılardan toplanan parayla ağırlıklı olarak girişim şirketlerine yatırım yapan, portföy yönetim şirketlerince kurulan ve Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemelerine tabi yatırım fonu.

Grup Muafiyeti

Belirli şartları sağlayan anlaşma türlerini, tek tek başvuru gerekmeksizin rekabeti sınırlayıcı anlaşma yasağından otomatik olarak muaf tutan ve Rekabet Kurulu'nun tebliğlerle belirlediği muafiyet rejimi.

Güveni Kötüye Kullanma

Kişinin, kendisine zilyetliği devredilmiş bir mal üzerinde, devir amacı dışında kendisinin veya başkasının yararına tasarrufta bulunması ya da bu devir olgusunu inkâr etmesi; meslek, ticaret veya hizmet ilişkisi nedeniyle devredilen mallarda nitelikli hâli oluşur.

H

Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması

Bir pazarda rakiplerinden ve müşterilerinden bağımsız hareket edebilecek ekonomik güce sahip teşebbüsün, bu gücü rekabeti engelleyecek veya müşterileri sömürecek şekilde kullanması.

Haklı Fesih

İşçi veya işverenin, İş Kanunu m.24 ve m.25'te sayılan sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâller veya zorlayıcı sebepler nedeniyle iş sözleşmesini bildirim süresi beklemeksizin derhâl feshetmesi.

Haksız Şart

Tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye konulan ve dürüstlük kuralına aykırı düşecek biçimde tarafların hak ve yükümlülüklerinde tüketici aleyhine dengesizliğe neden olan sözleşme şartı; kesin olarak hükümsüzdür.

Haksız Ticari Uygulama

Mesleki özenin gereklerine aykırı olan ve tüketicinin ekonomik davranışını önemli ölçüde bozan veya bozma ihtimali bulunan yanıltıcı ya da saldırgan ticari uygulamalar; 6502 sayılı Kanun'a göre yasaktır.

Hukuki Durum Tespiti (Due Diligence)

Yatırım veya devralma işleminden önce hedef şirketin kurumsal yapısı, sözleşmeleri, çalışanları, fikri mülkiyeti, uyuşmazlıkları ve mevzuata uyumunun incelenerek risklerin ortaya konması.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)

İki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasına hükmedilen sanık hakkında, belirli şartlarla hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve beş yıllık denetim süresinde kasıtlı suç işlenmezse davanın düşmesi.

I

Influencer Pazarlaması

Markaların, sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla ücret, ürün, hediye veya indirim karşılığında yaptığı tanıtımlar; bu paylaşımların reklam olduğu açık, anlaşılır ve fark edilir şekilde belirtilmelidir.

Islah

Taraflardan birinin, usulüne uygun olarak yapmış olduğu bir usul işlemini, tahkikat sona erinceye kadar bir kez olmak üzere kısmen veya tamamen düzeltmesi.

İ

İbra

Genel kurulun, yönetim kurulu üyelerinin veya müdürlerin belirli bir faaliyet dönemindeki yönetiminden dolayı şirketin onlara karşı sorumluluk talebinde bulunmayacağını kabul eden kararı.

İbraname

İş sözleşmesinin sona ermesinden sonra işçinin işverenden olan alacaklarını aldığını ve işvereni bu alacaklardan ibra ettiğini gösteren yazılı belge; TBK m.420'deki şartları taşımazsa kesin olarak hükümsüzdür.

İcra İnkâr Tazminatı

İlamsız icra takibine haksız olarak itiraz eden borçlunun, itirazın iptali veya kaldırılması üzerine, alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere alacaklıya ödemeye mahkûm edildiği tazminat.

İç Soruşturma

Bir şirketin, çalışan veya yöneticilerinin hukuka ya da şirket kurallarına aykırı olabilecek eylemlerini, delilleri toplayarak, görüşmeler yaparak ve sonuçları raporlayarak kendi bünyesinde incelemesi.

İç Yönerge

Anonim şirkette yönetim kurulunun, esas sözleşmeden aldığı yetkiyle yönetimi kısmen veya tamamen devretmesini, görev dağılımını ve raporlama düzenini belirleyen düzenleme.

İdari Para Cezasına İtiraz

İdari para cezasına karşı, Kabahatler Kanunu'na göre tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulması ya da özel kanunlarda öngörülen hâllerde idare veya vergi mahkemesinde dava açılması.

İdari Tedbirler

Veri sorumlusunun kişisel verilerin güvenliğini sağlamak için kurum içinde aldığı politika, prosedür, eğitim, sözleşme, yetkilendirme ve denetim gibi kurumsal önlemler.

İhbar Tazminatı

Belirsiz süreli iş sözleşmesini bildirim süresine uymadan fesheden tarafın karşı tarafa ödemek zorunda olduğu, bildirim süresine ait ücret tutarındaki tazminat.

İhtiyati Haciz

Bir para alacağının ileride tahsilini güvenceye almak için, alacaklının talebi üzerine borçlunun mallarına mahkeme kararıyla geçici olarak el konulması.

İhtiyati Tedbir

Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin zorlaşacağı veya imkânsızlaşacağı ya da ciddi bir zarar doğacağı durumlarda, dava sonuçlanıncaya kadar mahkemenin verdiği geçici koruma kararı.

İlaç Reklamı

Beşeri tıbbi ürünlerin, reçeteli veya reçetesiz olmasına bakılmaksızın halka yönelik reklamının yasak olması ve tanıtımın yalnızca sağlık meslek mensuplarına, mevzuattaki kurallar çerçevesinde yapılabilmesi.

İlamsız İcra Takibi

Elinde mahkeme kararı bulunmayan alacaklının, icra dairesi aracılığıyla borçluya ödeme emri göndererek başlattığı genel haciz yoluyla takip.

İleti Yönetim Sistemi (İYS)

Ticari elektronik ileti onaylarının ve retlerinin kaydedildiği, hizmet sağlayıcıların kaydolmak zorunda olduğu ve alıcıların izinlerini yönetebildiği ulusal veri tabanı.

İlgili Kişi

Kişisel verisi işlenen gerçek kişi; müşteriler, çalışanlar, çalışan adayları, tedarikçi yetkilileri ve internet sitesi ziyaretçileri bir şirketin en sık karşılaştığı ilgili kişi gruplarıdır.

İlgili Kişi Hakları

İlgili kişinin KVKK'nın 11. maddesi uyarınca veri sorumlusuna karşı kullanabileceği bilgi isteme, düzeltme, silme, itiraz ve tazminat talep etme gibi haklar ile bu hakların kullanılmasına ilişkin başvuru süreci.

İlgili Pazar

Rekabet incelemesinde, birbirinin yerine geçebilen ürünlerden oluşan ürün pazarı ile rekabet koşullarının yeterince homojen olduğu coğrafi pazarın birlikte belirlenmesiyle tanımlanan inceleme alanı.

İmtiyazlı Pay

Kâr payı, tasfiye payı, oy hakkı, yeni pay alma hakkı veya yönetim kurulunda temsil gibi konularda diğer paylara göre üstün hak tanıyan ve esas sözleşmeyle oluşturulan pay.

İndirimli Satış Reklamı

Bir mal veya hizmetin fiyatında indirim yapıldığını gösteren reklam; indirim öncesi fiyat olarak indirimden önceki son otuz gün içinde uygulanan en düşük fiyat gösterilmelidir.

İptal Davası (İdari Yargı)

Bir idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu veya maksat yönlerinden hukuka aykırı olduğu iddiasıyla, menfaati ihlal edilen kişi tarafından idare mahkemesinde veya Danıştay'da açılan dava.

İrtibat Bürosu

Yabancı bir şirketin Türkiye'de ticari faaliyet yürütmeksizin yalnızca pazar araştırması, tanıtım ve bağlantı faaliyetleri için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı izniyle açtığı büro.

İstinaf

İlk derece mahkemesi kararlarının, belirli bir parasal sınırın üzerindeki davalarda, hem maddi olgular hem hukuki değerlendirme bakımından bölge adliye mahkemesince yeniden incelenmesini sağlayan kanun yolu.

İş Güvencesi

Belirli şartları taşıyan işçilerin belirsiz süreli iş sözleşmesinin ancak geçerli bir nedenle feshedilebilmesini sağlayan koruma; otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçilere uygulanır.

İş Hukukunda Hak Düşürücü Süreler

Belirli bir hakkın kullanılması için kanunda öngörülen ve kaçırıldığında hakkın kendisini ortadan kaldıran süreler; işe iade, haklı fesih ve esaslı değişiklik bunların başlıcalarıdır.

İş Hukukunda Zamanaşımı

İşçilik alacaklarının dava yoluyla talep edilebileceği süre; kıdem, ihbar, kötüniyet ve yıllık izin ücreti ile ücret alacakları beş yıllık zamanaşımına tabidir.

İş Sağlığı ve Güvenliği Yükümlülükleri

İşverenin, 6331 sayılı Kanun kapsamında çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamak için risk değerlendirmesi yapma, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme, eğitim verme ve gerekli önlemleri alma yükümlülükleri.

İşçi mi Serbest Çalışan mı? (Bağımlılık Ölçütü)

Bir kişinin iş sözleşmesiyle çalışan işçi mi yoksa hizmet, vekâlet veya eser sözleşmesiyle çalışan serbest çalışan mı olduğunun, sözleşmenin adına değil ilişkinin gerçek niteliğine, özellikle bağımlılık unsuruna göre belirlenmesi.

İşçinin Rekabet Yasağı

İşçinin, iş sözleşmesinin sona ermesinden sonra belirli bir süre, yer ve iş türüyle sınırlı olarak işverenle rekabet etmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenmesi; Türk Borçlar Kanunu m.444–447'de düzenlenir.

İşe İade Davası

İş güvencesi kapsamındaki işçinin, geçerli bir neden olmaksızın feshedilen iş sözleşmesi üzerine, fesih bildiriminden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurarak ve anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde işe iadesini talep ettiği dava.

İtirazın İptali Davası

İlamsız icra takibinde borçlunun ödeme emrine itirazı üzerine, alacaklının itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede açtığı ve takibin devamını sağlamayı amaçlayan dava.

İzinsiz İşlem (Gun Jumping)

Rekabet Kurulu iznine tabi bir birleşme veya devralmanın izin kararından önce kısmen ya da tamamen hayata geçirilmesi; işlemi hukuken geçersiz kılar ve idari para cezasına yol açar.

K

Kapanış Şartları (Conditions Precedent)

İmza ile işlemin tamamlanması (kapanış) arasında gerçekleşmesi gereken ve gerçekleşmezse tarafların işlemi tamamlamak zorunda olmadığı izin, onay ve diğer koşullar.

Kâr Payı Dağıtımı

Şirketin net dönem kârından ve serbest yedek akçelerinden, kanuni yedek akçeler ayrıldıktan sonra genel kurul kararıyla pay sahiplerine ödeme yapılması.

Karanlık Örüntüler (Dark Patterns)

Kullanıcıları kendi çıkarlarına aykırı kararlara yönlendirmek için tasarlanan arayüz tasarımları; gizli maliyetler, sahte aciliyet, iptali zorlaştırma ve önceden işaretlenmiş onay kutuları başlıca örneklerdir.

Karşı Vekâlet Ücreti

Davayı kazanan ve avukatla temsil edilen taraf lehine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre hükmedilen ve davayı kaybeden tarafça ödenen, avukata ait ücret.

Karşılaştırmalı Reklam

Rakip bir mal, hizmet veya markanın doğrudan ya da dolaylı olarak anıldığı reklam; aynı ihtiyacı karşılayan ürünlerin objektif ve ispatlanabilir özellikler üzerinden karşılaştırılması şartıyla yapılabilir.

Kartel

Rakipler arasında fiyat tespiti, müşteri, bölge veya tedarikçilerin paylaşılması, arz miktarının kısıtlanması, ihalelerde danışıklılık ve rekabete hassas bilgilerin paylaşılması gibi en ağır rekabet ihlalleri.

Katılan (Davaya Katılma)

Suçtan doğrudan zarar gören gerçek veya tüzel kişinin, kamu davasına katılarak delil sunma, duruşmalara katılma ve kanun yollarına başvurma haklarını kazandığı sıfat.

Kıdem Tazminatı

En az bir yıl çalışmış işçinin iş sözleşmesinin kanunda sayılan nedenlerden biriyle sona ermesi hâlinde, her tam hizmet yılı için otuz günlük giydirilmiş brüt ücreti tutarında işverence ödenen tazminat.

Kısmi Süreli Çalışma

İşçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde, yani üçte ikisi oranına kadar daha az belirlendiği çalışma biçimi.

Kişisel Veri

Kimliği belirli veya belirlenebilir bir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi; KVKK'daki bütün yükümlülüklerin başlangıç noktası.

Kişisel Veri Envanteri

Veri sorumlusunun hangi süreçte hangi kişisel verileri, hangi amaç ve hukuki sebeple işlediğini, kimlere aktardığını, ne kadar sakladığını ve hangi tedbirleri aldığını gösteren temel uyum belgesi.

Kişisel Veri İhlali

İşlenen kişisel verilerin kanuni olmayan yollarla başkaları tarafından elde edilmesi; veri sorumlusunun ihlali öğrenmesinden itibaren 72 saat içinde Kurul'a ve makul en kısa sürede ilgili kişilere bildirmesi gerekir.

Kişisel Veri İşleme Şartları

KVKK'nın 5. maddesinde sayılan ve bir kişisel veri işleme faaliyetinin hukuka uygun olması için en az birinin bulunması gereken hukuki sebepler.

Kişisel Veri Saklama ve İmha Politikası

Veri sorumlusunun kişisel verileri hangi süreyle saklayacağını, sürenin sonunda hangi yöntemle imha edeceğini ve periyodik imhayı hangi aralıklarla yapacağını gösteren politika; VERBİS kayıt yükümlüleri için zorunludur.

Kişisel Verilere İlişkin Suçlar

Türk Ceza Kanunu'nun 135 ilâ 140. maddelerinde düzenlenen; kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi, başkasına verilmesi, yayılması, ele geçirilmesi ve süresi dolan verilerin yok edilmemesi suçları.

Kişisel Verilerin İşlenmesinde Genel İlkeler

KVKK'nın 4. maddesinde yer alan ve her veri işleme faaliyetinde, hangi şarta dayanılırsa dayanılsın uyulması gereken hukuka ve dürüstlüğe uygunluk, doğruluk, amaçla sınırlılık, ölçülülük ve süreyle sınırlılık ilkeleri.

Kişisel Verilerin Silinmesi

İşlenme sebepleri ortadan kalkan kişisel verilerin ilgili kullanıcılar için hiçbir şekilde erişilemez ve tekrar kullanılamaz hâle getirilmesi; KVKK'daki üç imha yönteminden biridir.

Kişisel Verilerin Yok Edilmesi

Kişisel verilerin hiç kimse tarafından hiçbir şekilde erişilemez, geri getirilemez ve tekrar kullanılamaz hâle getirilmesi; fiziksel imha ve güvenli üzerine yazma gibi yöntemlerle yapılır.

Kişisel Veriyle Hedefli Reklam

Kişilerin tarama geçmişi, konum, satın alma davranışı veya demografik bilgileri gibi kişisel verileri kullanılarak belirli kişilere veya gruplara özel reklam gösterilmesi; KVKK, çerez kuralları ve ticari ileti mevzuatına birlikte tabidir.

Kontrol Değişikliği

Bir teşebbüsün stratejik kararları üzerinde belirleyici etki kurma imkânının el değiştirmesi; tek başına veya ortak kontrol biçiminde olabilir ve birleşme ve devralma bildirimi yükümlülüğünün ön şartıdır.

Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar

Cumhuriyet savcısının soruşturma sonunda, kamu davası açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil bulunmaması veya kovuşturma olanağı bulunmaması hâlinde verdiği karar; suçtan zarar gören on beş gün içinde itiraz edebilir.

Kötüniyet Tazminatı

İş güvencesi kapsamında olmayan işçinin iş sözleşmesinin, fesih hakkının kötüye kullanılarak feshedilmesi hâlinde işverenin ödediği, bildirim süresine ait ücretin üç katı tutarındaki tazminat.

Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcı

Kripto varlık platformları, saklama kuruluşları ve mevzuatla kapsama alınan diğer kuruluşlar; Türkiye'de 2024'ten beri Sermaye Piyasası Kurulu iznine ve MASAK yükümlülüklerine tabidir.

Kritik Altyapı

İşlemez hâle gelmesi veya bütünlüğünün bozulması durumunda can kaybına, büyük ölçekli ekonomik zarara, güvenlik açıklarına ve kamu düzeninin bozulmasına yol açabilecek bilişim sistemlerini barındıran altyapılar.

Kullanıcı Sözleşmesi

İnternet sitesi, mobil uygulama veya dijital platformun kullanıcılarla ilişkisini düzenleyen üyelik sözleşmesi veya kullanım koşulları; hizmetin kapsamını, tarafların hak ve yükümlülüklerini ve içerik sorumluluğunu belirler.

Kurucular Sözleşmesi

Bir girişimin kurucularının, şirket kurulmadan veya ilk yatırım alınmadan önce pay dağılımı, görevler, fikri mülkiyet, vesting ve ayrılma kurallarını belirlediği sözleşme.

L

Leaver Hükümleri (İyi ve Kötü Ayrılan)

Şirketten ayrılan kurucu veya çalışanın paylarının, ayrılmanın sebebine göre (iyi ayrılan veya kötü ayrılan) hangi bedelle ve ne ölçüde diğer ortaklara ya da şirkete devredileceğini belirleyen hükümler.

Limited Şirket (Ltd. Şti.)

En fazla elli ortaktan oluşabilen, sermayesi esas sermaye paylarına bölünmüş, borçlarından yalnızca malvarlığıyla sorumlu olan ve yönetimi daha basit olan ticaret şirketi.

Limited Şirket Müdürü

Limited şirketi yöneten ve temsil eden, esas sözleşmeyle veya genel kurulca atanan kişi; birden fazla müdür varsa müdürler kurulu oluşur.

M

Mecra Kuruluşu Sorumluluğu

Reklamın yayımlandığı televizyon, radyo, gazete, internet sitesi, sosyal medya platformu veya açık hava alanı gibi mecraları sağlayan kuruluşların ticari reklam kurallarına uymakla yükümlü olması.

Melek Yatırımcı (Bireysel Katılım Yatırımcısı)

Erken aşamadaki şirketlere kendi birikimiyle yatırım yapan gerçek kişi; Türkiye'de Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan lisans alan melek yatırımcılar "bireysel katılım yatırımcısı" olarak vergi indiriminden yararlanabilir.

Menfi Tespit Davası

Bir kişinin, kendisinden istenen veya hakkında icra takibi başlatılan bir borcun bulunmadığının mahkemece tespit edilmesi amacıyla açtığı dava.

Mesafeli Sözleşme

Satıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziki varlığı olmaksızın, internet, telefon veya uygulama gibi uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle kurulan sözleşme; 6502 sayılı Kanun ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'ne tabidir.

Meşru Menfaat

Veri sorumlusunun, ilgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla, kendi meşru menfaati için zorunlu olan kişisel veri işlemesine açık rıza aranmaksızın imkân tanıyan KVKK m. 5/2-f'deki işleme şartı.

Mobbing (Psikolojik Taciz)

İşyerinde bir çalışanın, işveren, yönetici veya çalışma arkadaşları tarafından sistematik ve süreklilik gösteren biçimde yıldırma, dışlama, aşağılama veya baskı amaçlı davranışlara maruz bırakılması.

Münhasır Dağıtım

Bir sağlayıcının belirli bir bölge veya müşteri grubu için ürünlerini yalnızca bir bayi aracılığıyla satmayı taahhüt ettiği dağıtım modeli; grup muafiyeti kapsamında kural olarak mümkündür.

N

Net İşlem Hacmi

Bir pazaryeri veya satıcının belirli bir dönemde elektronik ticaret ortamı üzerinden yaptığı satışlar için düzenlenmesi gereken nihai fatura veya fatura yerine geçen belgelerin toplamı; iptal ve iadeler hariç tutulur.

Nitelikli Dolandırıcılık

Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına yarar sağlama suçunun, bilişim sistemleri, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması ya da tacir veya şirket yöneticisinin ticari faaliyeti sırasında işlenmesi gibi daha ağır cezayı gerektiren hâlleri.

O

Ortak Girişim

İki veya daha fazla teşebbüsün ortak kontrolündeki şirket; bağımsız bir ekonomik varlığın bütün işlevlerini sürekli olarak yerine getiriyorsa birleşme ve devralma kurallarına, aksi hâlde rekabeti sınırlayıcı anlaşma kurallarına tabidir.

Ortakların Kamu Borçlarından Sorumluluğu

Şirketten tahsil edilemeyen vergi, sosyal güvenlik primi ve diğer kamu alacaklarından; limited şirket ortaklarının sermaye payları oranında, şirketlerin kanuni temsilcilerinin ise kişisel olarak sorumlu tutulabilmesi.

Ortaklıktan Çıkarılma

Limited şirkette bir ortağın, esas sözleşmede öngörülen sebeplerle genel kurul kararıyla ya da haklı sebeplerin varlığında şirketin açtığı dava üzerine mahkeme kararıyla şirketten çıkarılması.

Ortaklıktan Çıkma

Limited şirket ortağının, esas sözleşmede tanınmışsa bu hakka dayanarak veya haklı sebeplerin varlığında mahkeme kararıyla şirketten ayrılması ve payının gerçek değerini karşılayan ayrılma akçesini alması.

Otomatik Karar Verme

Kişi hakkında, kişisel verilerinin otomatik sistemlerle analiz edilmesine dayanarak ve insan müdahalesi olmadan karar verilmesi; KVKK ilgili kişiye bu yolla aleyhine ortaya çıkan sonuca itiraz hakkı tanır.

Otomatik Yenileme

Abonelik sözleşmesinin süre sonunda tüketicinin ayrıca onayı alınmadan aynı süreyle kendiliğinden uzaması; belirli süreli tüketici aboneliklerinde bu yönde hüküm konulamaz, uzatma ancak tüketicinin talebi veya onayıyla mümkündür.

Ö

Ön Alım Hakkı (ROFR)

Bir ortağın paylarını üçüncü kişiye satmak istemesi hâlinde diğer ortakların bu payları aynı fiyat ve şartlarla öncelikle satın alabilmesini sağlayan hak.

Ön Bilgilendirme Yükümlülüğü

Mesafeli sözleşme kurulmadan önce satıcının tüketiciye satıcı kimliği, ürünün temel nitelikleri, toplam fiyat, ödeme ve teslimat, cayma hakkı ve uyuşmazlık çözüm yolları gibi bilgileri açık ve anlaşılır biçimde vermesi ve bunun teyit edilmesi.

Önaraştırma

Rekabet Kurulu'nun bir şikâyet, ihbar veya kendi tespiti üzerine, soruşturma açılmasını gerektiren ciddi bir ihlal şüphesinin bulunup bulunmadığını belirlemek için yürüttüğü ilk inceleme aşaması.

Örtülü Reklam

Bir mal veya hizmetin, reklam olduğu açıkça belirtilmeden; haber, program, yorum, paylaşım veya içerik içine yerleştirilerek tanıtılması; 6502 sayılı Kanun'a göre yasaktır.

Özel Denetim

Pay sahiplerinin haklarını kullanabilmeleri için gerekli olan belirli olayların, genel kurul kararı veya mahkeme kararıyla atanan bağımsız bir uzman tarafından incelenmesi.

Özel Nitelikli Kişisel Veri

Sağlık, biyometrik ve genetik veriler, din, siyasi düşünce, ceza mahkûmiyeti gibi KVKK'da sınırlı olarak sayılan ve daha dar şartlarla işlenebilen hassas veri kategorileri.

P

Pay Devir Sözleşmesi (SPA)

Bir şirketin mevcut paylarının satıcı ortaktan alıcıya devrini, satış bedelini, kapanış şartlarını ve satıcının güvencelerini düzenleyen sözleşme.

Pay Opsiyon Planı (ESOP)

Çalışanlara belirli koşulların gerçekleşmesi hâlinde şirket paylarını belirli bir fiyattan satın alma veya bedelsiz edinme hakkı tanıyan ya da pay değerine bağlı ödeme yapan uzun vadeli teşvik planı.

Pay Sahibinin Şirkete Borçlanma Yasağı

Pay sahiplerinin, sermaye taahhüdünden doğan vadesi gelmiş borçlarını ödemedikçe ve şirketin kârı serbest yedek akçelerle birlikte geçmiş yıl zararlarını karşılamadıkça şirkete borçlanamayacağını öngören kural.

Pay Sahipleri Sözleşmesi (SHA)

Bir şirketin ortaklarının yönetim, pay devri, finansman ve çıkış konularındaki ilişkilerini düzenleyen, esas sözleşmenin yanında yer alan ve yalnızca taraflarını bağlayan sözleşme.

Paya Dayalı Kitle Fonlaması

Bir girişimin veya girişim şirketinin, Sermaye Piyasası Kurulu'ndan izinli bir kitle fonlaması platformu aracılığıyla çok sayıda yatırımcıdan pay karşılığında fon toplaması.

Pazaryerinde Fikri Mülkiyet İhlali Şikâyet Mekanizması

Marka, tasarım, patent veya telif hakkı sahibinin, pazaryerinde satılan ihlal edici ürüne karşı pazaryerine şikâyette bulunması, pazaryerinin ürünü yayımdan kaldırması ve satıcının itiraz edebilmesine dayanan süreç.

Pazaryerine Getirilen Yasaklar

2022 değişikliğiyle pazaryerlerine getirilen kendi markasını satma yasağı, satıcı verilerini rekabet avantajı için kullanma yasağı, satıcılara yönelik haksız ticari uygulama yasağı ve büyük ölçekli pazaryerleri için reklam, taşımacılık ve ödeme hizmetleri sınırları.

Pazaryerinin Hukuka Aykırı İçerik Sorumluluğu

Pazaryerinin satıcıların içeriklerini önceden denetleme yükümlülüğü olmamakla birlikte, hukuka aykırı bir içerikten haberdar olduğunda bu içeriği gecikmeksizin yayımdan kaldırma ve ilgili kurumlara bildirme yükümlülüğü.

Pişmanlık Programı (Aktif İşbirliği)

Bir kartele katılan teşebbüs veya yöneticisinin, karteli Rekabet Kurumu'na bildirip soruşturma boyunca işbirliği yapması karşılığında cezadan bağışıklık veya indirim elde ettiği program.

Pre-money Değerleme

Yeni yatırımın şirkete girmesinden hemen önce şirkete biçilen değer; yatırım tutarıyla toplandığında yatırım sonrası (post-money) değerlemeyi verir.

Profilleme

Kişisel verilerin bir kişinin tercihlerini, davranışlarını, ekonomik durumunu, sağlığını veya güvenilirliğini değerlendirmek ya da tahmin etmek için otomatik olarak analiz edilmesi.

Promosyon Kampanyaları

Satışları artırmak amacıyla mal veya hizmetle birlikte hediye, puan, kupon, ikinci ürün indirimi veya ücretsiz hizmet sunulan kampanyalar; kampanya koşullarının açık, doğru ve önceden duyurulmuş olması gerekir.

Push Bildirimi

Mobil uygulamaların veya internet tarayıcılarının kullanıcının cihazına anlık olarak gönderdiği kısa mesajlar; tanıtım amaçlı olanlar ticari elektronik ileti sayılır ve önceden onay gerektirir.

R

Rakipler Arası Bilgi Değişimi

Rakiplerin, doğrudan veya sektör derneği, ortak tedarikçi ya da danışman gibi aracılar yoluyla, gelecekteki fiyat, kapasite, maliyet veya strateji gibi rekabete hassas bilgileri paylaşması.

Rekabet Hukuku Uyum Programı

Şirketin rekabet hukuku risklerini belirleyen, politika ve eğitimlerle önleyen, yazışma incelemeleri ve kurgu baskınlarla denetleyen ve olası bir ihlali erken tespit etmeyi sağlayan iç yönetim sistemi.

Rekabet Hukukunda İdari Para Cezası

4054 sayılı Kanun'a aykırılık hâlinde teşebbüslere yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar, yöneticilere ve çalışanlara teşebbüse verilen cezanın yüzde beşine kadar verilebilen idari para cezaları.

Rekabet İhlalinden Doğan Tazminat (Üç Kat)

Rekabet ihlalinden zarar görenlerin uğradıkları zararın tazminini isteyebilmesi; zarar tarafların anlaşmasından, kararından veya ağır ihmalinden doğmuşsa hâkim maddi zararın üç katına hükmedebilir.

Rekabet Yasağı (Dikey İlişkilerde)

Bir alıcının rakip ürünleri üretmemesini, satmamasını veya ihtiyacının büyük bölümünü tek bir sağlayıcıdan almasını öngören yükümlülük; grup muafiyetinden yararlanması için süresi beş yılı aşmamalıdır.

Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma

Belirli bir mal veya hizmet piyasasında rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran ya da doğurabilecek nitelikteki teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliği kararları.

Reklam Ajansı Sorumluluğu

Reklamveren adına reklamı tasarlayan, hazırlayan ve mecralara yerleştiren reklam ajansının, ticari reklam kurallarına uymakla yükümlü olması ve aykırılık hâlinde ayrıca yaptırıma tabi tutulabilmesi.

Reklam İddiası

Reklamda bir ürünün veya hizmetin özellikleri, bileşimi, etkisi, performansı, üstünlüğü, kaynağı veya fiyatı hakkında yapılan her türlü beyan; ortalama tüketicide yarattığı genel izlenime göre değerlendirilir.

Reklam Kurulu

Ticaret Bakanlığı bünyesinde ticari reklamları ve haksız ticari uygulamaları denetleyen, reklam ilkelerini belirleyen ve kılavuzlar yayımlayan kurul.

Reklam Kurulu Yaptırımları

Reklam Kurulu'nun kurallara aykırı reklamlar ve haksız ticari uygulamalar hakkında uygulayabildiği durdurma, düzeltme, idari para cezası ve üç aya kadar tedbiren durdurma yaptırımları.

Reklam Öz Denetim Kurulu (RÖK)

Reklamveren, ajans ve medya kuruluşlarının oluşturduğu, reklamları Uluslararası Ticaret Odası ilkelerine dayanan Reklam Uygulama Esasları çerçevesinde değerlendiren sektörel öz düzenleme kuruluşu.

Reklamda İspat Yükü

Reklamverenin, ticari reklamlarında yer alan iddiaları iddianın niteliğine uygun, güncel ve nesnel belgelerle ispatlamakla yükümlü olması; belgelerin reklam yayına girmeden önce hazır olması gerekir.

Reklamveren Sorumluluğu

Ürün veya hizmetinin tanıtımını yaptıran reklamverenin, reklamın içeriğinden ve reklamdaki iddiaların ispatından sorumlu olması; reklamı ajans hazırlamış olsa da sorumluluk ortadan kalkmaz.

Rüçhan Hakkı (Yeni Pay Alma Hakkı)

Sermaye artırımında mevcut ortakların, şirketteki pay oranlarını korumak için yeni çıkarılan paylardan payları oranında öncelikle almalarını sağlayan kanuni hak.

Rüşvet

Bir kamu görevlisinin veya kanunda sayılan kurumlar adına hareket eden bir kişinin, görevinin gereklerine aykırı bir işi yapması veya yapmaması için doğrudan ya da aracılar vasıtasıyla menfaat sağlanması ve bu konuda anlaşmaya varılması.

S

SAFE (Simple Agreement for Future Equity)

Yatırımcının bugün ödediği bedel karşılığında, ileride gerçekleşecek bir yatırım turunda veya exit'te şirket payı edinme hakkı kazandığı, faizi ve vadesi olmayan yatırım sözleşmesi.

Sağlık Beyanı

Bir gıda veya bileşeni ile sağlık arasında bir ilişki bulunduğunu ifade eden beyan; yalnızca mevzuattaki listelerde yer alan ve bilimsel olarak değerlendirilmiş beyanlar, öngörülen şartlarla kullanılabilir.

Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım Yasağı (Doktor ve Hastane)

Doktorların, sağlık kuruluşlarının ve sağlık meslek mensuplarının reklam yapmasının yasak olması ve yalnızca mevzuatta izin verilen sınırlar içinde tanıtım ve bilgilendirme yapabilmesi.

Sahte Fatura

Gerçek bir mal veya hizmet teslimi olmadığı hâlde varmış gibi düzenlenen fatura; düzenlenmesi ve kullanılması Vergi Usul Kanunu'na göre kaçakçılık suçudur ve muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı faturadan ayrılır.

Sermaye Artırımı

Şirketin esas sermayesinin yeni pay çıkarılarak veya mevcut payların itibari değeri yükseltilerek artırılması; yatırım turlarında yeni yatırımcının şirkete giriş yolu.

Sermaye Azaltımı

Şirketin esas sermayesinin, ortaklara ödeme yapılması, zararların kapatılması veya payların iptali gibi amaçlarla, alacaklıları koruyan usullere uyularak azaltılması.

Sermaye Kaybı

Şirketin son yıllık bilançosuna göre sermaye ile kanuni yedek akçelerin toplamının yarısının ya da üçte ikisinin zararla karşılıksız kalması ve bunun yönetim kuruluna tedbir yükümlülükleri getirmesi.

Sızma Testi

Bir kurumun bilişim sistemlerine, gerçek bir saldırganın kullanabileceği yöntemlerle, izinli ve kontrollü olarak yapılan ve güvenlik açıklarını ortaya çıkarmayı amaçlayan güvenlik testi.

Siber Olay

7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu'na göre bilişim sistemlerinin veya verinin gizlilik, bütünlük veya erişilebilirliğinin ihlal edilmesi; Siber Güvenlik Başkanlığı'na gecikmeksizin bildirilmesi gerekir.

Soruşturma

Rekabet Kurulu'nun önaraştırma sonunda ciddi bir ihlal şüphesi bulduğunda açtığı, teşebbüslere savunma haklarının tanındığı ve ihlal tespiti ile yaptırım kararıyla sonuçlanabilen inceleme süreci.

Sosyal Ağ Sağlayıcılarına Reklam Yasağı

Türkiye'de temsilci atama yükümlülüğünü yerine getirmeyen yabancı sosyal ağ sağlayıcılarına, Türkiye'de vergi mükellefi olan kişilerin yeni reklam vermesinin yasaklanmasını öngören 5651 sayılı Kanun yaptırımı.

Sosyal Medya Reklamcılığı

Markaların sosyal medya platformlarında yaptığı sponsorlu gönderi, hedefli reklam, içerik üreticisi iş birliği ve marka hesabı paylaşımları gibi tanıtımlar; bu içerikler de ticari reklam kurallarına tabidir.

Standart Sözleşme

Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun ilan ettiği, yurt dışına veri aktarımında değiştirilmeden imzalanan ve beş iş günü içinde Kurum'a bildirilen güvence sözleşmesi.

Suç Gelirlerinin Aklanması

Alt sınırı altı ay veya daha fazla hapis cezasını gerektiren bir suçtan elde edilen malvarlığı değerlerinin yurt dışına çıkarılması ya da gayrimeşru kaynağını gizlemek veya meşru yolla elde edildiği izlenimini vermek amacıyla çeşitli işlemlere tabi tutulması.

Sulandırmaya Karşı Koruma (Anti-dilution)

Şirket, yatırımcının ödediği fiyattan daha düşük bir fiyatla yeni pay çıkarırsa yatırımcının pay oranını veya ekonomik değerini ek pay ya da düzeltme yoluyla koruyan hüküm.

Sulh Sözleşmesi

Görülmekte olan bir davada tarafların karşılıklı özverilerle uyuşmazlığa son vermek üzere mahkeme huzurunda veya mahkemeye sunarak yaptıkları ve kesin hüküm sonucunu doğuran sözleşme.

Ş

Şikâyet

Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda, suçtan zarar görenin failin cezalandırılmasını istediğini yetkili makama bildirmesi; altı aylık süreye tabidir ve vazgeçilebilir.

Şirket Birleşmesi

İki veya daha fazla şirketin, birinin diğerini devralması ya da yeni bir şirkette bir araya gelmesi yoluyla, malvarlıklarının bir bütün hâlinde geçtiği ve devrolunan şirketin tasfiyesiz sona erdiği yapısal değişiklik.

Şirketler Topluluğu

Bir hâkim şirketin, pay çoğunluğu, yönetim kurulunda çoğunluk veya sözleşme gibi yollarla bir ya da daha fazla bağlı şirketi doğrudan veya dolaylı olarak kontrol ettiği şirketler bütünü.

Şube

Bir ticari işletmenin merkezine bağlı olmakla birlikte, belirli bir ölçüde bağımsız olarak ticari faaliyet yürüten, ayrı tüzel kişiliği bulunmayan birimi.

Şüpheli Hakları

Ceza soruşturmasında suç şüphesi altındaki kişinin susma, müdafi yardımından yararlanma, yakınlarına haber verilmesini isteme ve lehine delil toplanmasını isteme gibi kanundan doğan hakları.

T

Taahhüt

Rekabet endişelerini gideren yükümlülükler üstlenen teşebbüsün, önaraştırma veya soruşturmanın açılmamasını ya da sona erdirilmesini sağladığı usul; açık ve ağır ihlallerde uygulanmaz.

Tahkim Şartı

Tarafların, aralarındaki uyuşmazlıkların devlet mahkemeleri yerine hakem veya hakem kurulu tarafından çözülmesini kararlaştırdığı yazılı sözleşme hükmü.

Takma Adlandırma

Kişisel verilerdeki ad gibi doğrudan tanımlayıcıların bir kod veya takma adla değiştirilmesi; ek bilgi (anahtar) ile kişi yeniden tanımlanabildiği için takma adlı veri kişisel veri olmaya devam eder.

Takviye Edici Gıda Reklamı

Vitamin, mineral ve bitkisel ürünler gibi takviye edici gıdaların reklamında hastalığı önleme, tedavi etme veya iyileştirme iddiasının kullanılamaması ve yalnızca mevzuatta izin verilen beslenme ve sağlık beyanlarına yer verilebilmesi.

Tanıma ve Tenfiz

Yabancı bir mahkeme veya hakem kararının Türkiye'de kesin hüküm etkisi doğurması (tanıma) ya da Türkiye'de icra edilebilmesi (tenfiz) için Türk mahkemesince verilen karar.

Tasfiye

Sona eren bir şirketin devam eden işlerinin bitirilmesi, alacaklarının tahsil edilmesi, borçlarının ödenmesi ve kalan malvarlığının ortaklara dağıtılarak şirketin ticaret sicilinden silinmesi süreci.

Tasfiye Tercihi (Liquidation Preference)

Şirketin satılması, tasfiyesi veya benzer bir exit olayında yatırımcının, diğer ortaklardan önce yatırım tutarını ya da bunun belirli bir katını almasını sağlayan hak.

Tazmin Yükümlülüğü (Indemnity)

Satıcının veya şirketin, belirli bir riskin gerçekleşmesi hâlinde alıcının ya da yatırımcının uğrayacağı zararı, kusur ve ihlal şartı aranmaksızın karşılamayı üstlendiği sözleşmesel taahhüt.

Teknik Tedbirler

Veri sorumlusunun kişisel verilerin güvenliğini sağlamak için bilgi sistemlerinde aldığı erişim yönetimi, kayıt tutma, şifreleme, güvenlik duvarı, yedekleme ve sızma testi gibi önlemler.

Teknoloji Teşebbüsü İstisnası

Dijital platform, yazılım, oyun, finansal teknoloji, biyoteknoloji, farmakoloji, tarım kimyasalları ve sağlık teknolojileri alanında faaliyet gösteren hedef şirketlerin devralınmasında, düşük Türkiye cirosuna rağmen birleşme bildirimini zorunlu kılan kural.

Temsil Yetkisi

Şirket adına üçüncü kişilerle işlem yapma ve şirketi bağlama yetkisi; anonim şirkette yönetim kurulunda, limited şirkette müdürlerde bulunur ve ticaret siciline tescil edilir.

Temyiz

Bölge adliye mahkemesi kararlarının, belirli bir parasal sınırın üzerindeki davalarda, hukuka uygunluk bakımından Yargıtay tarafından incelenmesini sağlayan kanun yolu.

Term Sheet

Yatırım veya devralma işleminin temel ticari ve hukuki şartlarını özetleyen, nihai sözleşmelerden önce imzalanan ve kural olarak büyük ölçüde bağlayıcı olmayan belge.

Teslimat Sorumluluğu (Kayıp ve Hasar)

Mesafeli satışta satıcının, mal tüketiciye veya tüketicinin belirlediği üçüncü kişiye teslim edilinceye kadar oluşan kayıp ve hasardan sorumlu olması; tüketici başka bir taşıyıcı seçerse risk o taşıyıcıya teslimle tüketiciye geçer.

Teslimat Süresi

Mesafeli satışta satıcının siparişi taahhüt ettiği süre içinde ve her hâlde otuz gün içinde teslim etme yükümlülüğü; süresinde teslim edilmezse tüketici sözleşmeyi feshedebilir.

Teşebbüs

Piyasada mal veya hizmet üreten, pazarlayan ya da satan ve bağımsız karar verebilen ekonomik birim; rekabet hukukunun bütün yasakları ve yükümlülükleri teşebbüslere yöneliktir.

Teşebbüs Birliği (Sektör Dernekleri)

Dernek, birlik, federasyon veya meslek kuruluşu gibi teşebbüsleri bir araya getiren yapılar; kararları ve eylemleri rekabet kurallarına tabidir ve üyeler arasında rekabeti kısıtlamamalıdır.

Ticaret Mahkemesi

Ticari davalara bakmakla görevli olan, belirli bir parasal sınırın üzerindeki davalarda heyet hâlinde, altındaki davalarda tek hâkimle çalışan asliye ticaret mahkemesi.

Ticaret Sicili

Tacirlere ve ticari işletmelere ilişkin kanunen tescili gereken bilgilerin kaydedildiği, kamuya açık resmi sicil; Türkiye'de MERSİS üzerinden elektronik olarak tutulur.

Ticaret Unvanı

Bir tacirin ticari işletmesiyle ilgili işlemlerini yaptığı ve imzalarını attığı, ticaret siciline tescil edilen ve kanunla korunan ad.

Ticari Dava

Türk Ticaret Kanunu'nda ve diğer kanunlarda düzenlenen konulardan doğan ya da her iki tarafın ticari işletmesini ilgilendiren, asliye ticaret mahkemelerinde görülen dava.

Ticari Elektronik İleti

Mal ve hizmetlerin tanıtımı, pazarlanması veya işletmenin tanınırlığının artırılması amacıyla telefon, SMS, e-posta gibi elektronik araçlarla gönderilen ve kural olarak alıcının önceden onayını gerektiren ileti.

Ticari İşletme Devri

Bir ticari işletmenin, aktif ve pasifleriyle birlikte, unsurları tek tek devredilmeksizin bir bütün olarak başka bir kişiye devredilmesi.

Ticari Reklam

Bir ticari faaliyet çerçevesinde mal veya hizmetin satışını ya da kiralanmasını sağlamak, hedef kitleyi bilgilendirmek veya ikna etmek amacıyla herhangi bir mecrada yapılan pazarlama iletişimi.

Ticari Sırrın Açıklanması

Sıfat veya görevi, meslek ya da sanatı gereği vakıf olduğu ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgeleri yetkili olmayan kişilere veren ya da ifşa eden kişinin işlediği suç.

Toplu İşçi Çıkarma

İşverenin ekonomik, teknolojik, yapısal veya benzeri işletme gerekleriyle bir aylık süre içinde, işyerindeki işçi sayısına göre belirlenen sayıda işçiyi çıkarması; en az otuz gün önceden yazılı bildirim ve sendika temsilcileriyle görüşme yükümlülüğü doğurur.

Tüketici Değerlendirmeleri

Tüketicilerin satın aldıkları ürün, hizmet veya satıcılar hakkında yaptıkları yorum, puanlama ve yıldızlamalar; Reklam Kurulu'nun 2023 tarihli Kılavuz'u bunların gerçek alıcılardan gelmesini ve manipüle edilmemesini düzenler.

Tüketici Hakem Heyeti

Değeri her yıl belirlenen parasal sınırın altında kalan tüketici uyuşmazlıklarında başvurulması zorunlu olan, il ve ilçelerde kurulu idari uyuşmazlık çözüm mercii; 2026 yılı için sınır 186.000 TL'dir.

Tür Değiştirme

Bir şirketin tüzel kişiliği ve malvarlığı korunarak, tasfiye edilmeden başka bir şirket türüne, örneğin limited şirketten anonim şirkete dönüşmesi.

Tütün Reklam Yasağı

Tütün ürünlerinin ve bunların marka, logo veya işaretlerinin her türlü reklamının, tanıtımının ve sponsorluğunun 4207 sayılı Kanun'la yasaklanması; elektronik sigara ve benzeri ürünler de değerlendirmeye tabidir.

Tüzel Kişilere İdari Para Cezası

Şirketin organ veya temsilcisinin ya da şirket bünyesinde görev üstlenen bir kişinin, şirket yararına Kabahatler Kanunu'nda sayılan suçlardan birini işlemesi hâlinde şirkete verilen idari para cezası.

Tüzel Kişilerin Ceza Sorumluluğu

Türk hukukunda şirketlere ceza verilememesi, ancak organ veya temsilcilerinin şirket yararına işlediği belirli suçlarda şirket hakkında faaliyet izninin iptali ve müsadere gibi güvenlik tedbirleri ile idari para cezası uygulanabilmesi.

U

Uyumlu Eylem

Rakiplerin, yazılı veya sözlü bir anlaşma yapmadan, rekabetin risklerini bilerek aralarındaki doğrudan veya dolaylı temas yoluyla davranışlarını koordine etmesi.

Uzaktan Çalışma

İşçinin, işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçlarıyla işyeri dışında yerine getirmesi esasına dayalı ve yazılı olarak kurulan iş ilişkisi.

Uzlaşma

Soruşturma sırasında ihlalin varlığını ve kapsamını kabul eden teşebbüsün, soruşturmanın kısa sürede sonuçlanması karşılığında idari para cezasında indirim elde ettiği usul.

Uzlaştırma

Belirli suçlarda, şüpheli veya sanık ile suçtan zarar görenin bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşarak uyuşmazlığı çözmesi; anlaşmaya uygun edim yerine getirilirse soruşturma veya kovuşturma sona erer.

Ü

Ücret Alacakları

İşçinin iş görmesi karşılığında hak kazandığı ücret, prim, ikramiye, fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil ücretleri ile bunların zamanında ve tam ödenmemesinden doğan alacakları.

Ücret Sabitleme Anlaşmaları

İşverenlerin çalışanlara ödenecek ücretleri, yan hakları veya ücret artış oranlarını birlikte belirlemesi ya da gelecekteki ücret politikalarına ilişkin bilgi paylaşması; Rekabet Kurulu bunu işgücü piyasasında kartel olarak değerlendirir.

Üstünlük İddiası

Reklamlarda bir ürünün veya markanın rakiplerinden "daha iyi", "daha hızlı", "en etkili" veya "en kaliteli" olduğuna ilişkin iddialar; ölçütü açıkça belirtilmeli ve güncel, bağımsız belgelerle ispatlanabilmelidir.

V

VERBİS (Veri Sorumluları Sicili)

Veri sorumlularının kişisel veri işleme faaliyetlerini kaydettiği, Kişisel Verileri Koruma Kurumu tarafından tutulan ve kamuya açık olan sicil ve bilgi sistemi.

Veri İşleme Sözleşmesi

Veri sorumlusunun, kişisel verileri kendi adına işleyecek veri işleyenle yaptığı; talimatları, güvenlik tedbirlerini, alt işleyenleri, ihlal bildirimini ve hizmet sonunda verilerin akıbetini düzenleyen sözleşme.

Veri İşleyen

Veri sorumlusunun verdiği yetkiye dayanarak, onun adına ve talimatları doğrultusunda kişisel verileri işleyen gerçek veya tüzel kişi.

Veri Koruma Görevlisi (DPO)

GDPR'a göre belirli durumlarda atanması zorunlu olan, şirketin veri koruma uyumunu bağımsız olarak izleyen ve denetim otoritesiyle irtibatı sağlayan görevli; KVKK'da böyle bir zorunluluk yoktur.

Veri Sorumlusu

Kişisel verilerin işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyen, KVKK'daki yükümlülüklerin muhatabı olan gerçek veya tüzel kişi.

Veri Sorumlusu İrtibat Kişisi

VERBİS'e kayıt sırasında bildirilen ve ilgili kişi başvurularının yanıtlanması ile Kişisel Verileri Koruma Kurumu'yla iletişimin yürütülmesi için belirlenen gerçek kişi.

Vesting

Kurucuya, çalışana veya danışmana verilen payların ya da pay opsiyonlarının tamamının hemen değil, belirli bir süre şirkette kalınması veya belirli hedeflere ulaşılması koşuluyla aşamalı olarak hak edilmesi.

Y

Yapay Zekâ Sistemi

Aldığı girdilerden tahmin, içerik, öneri veya karar gibi çıktılar üreten ve değişen düzeylerde özerklikle çalışan makine tabanlı sistem; Türkiye'de yapay zekâya özgü bir kanun bulunmamakta, kullanım genel mevzuata tabidir.

Yargılama Giderleri

Bir davanın açılması ve yürütülmesi için yapılan harçlar, bilirkişi ve tanık ücretleri, tebligat giderleri ve vekâlet ücreti gibi masraflar; davayı kaybeden tarafa yüklenir.

Yasa Dışı Bahis

Spor müsabakaları üzerine, yasal izin olmaksızın yurt içinden veya yurt dışından bahis oynatılması, buna aracılık edilmesi, ödemelere aracılık edilmesi veya reklamının yapılması; 7258 sayılı Kanun'da suç olarak düzenlenir.

Yatırım Sözleşmesi

Yatırımcının şirkete yapacağı yatırımın tutarını, karşılığında edineceği payları, ödeme ve kapanış şartlarını ve şirketin ve kurucuların verdiği güvenceleri düzenleyen sözleşme.

Yatırım Turu

Bir şirketin belirli bir değerleme üzerinden, genellikle sermaye artırımı yoluyla yeni yatırımcılardan finansman sağladığı süreç; ön tohum, tohum, Seri A ve sonraki turlar olarak adlandırılır.

Yatırımcının Bilgi Alma Hakkı

Yatırımcının şirketin finansal durumu ve faaliyetleri hakkında düzenli rapor alma ve belirli belgeleri inceleme hakkı; kanuni bilgi alma hakkına ek olarak pay sahipleri sözleşmesiyle genişletilir.

Yeniden Satış Fiyatının Belirlenmesi

Sağlayıcının, alıcının ürünü yeniden satarken uygulayacağı fiyatı asgari veya sabit olarak belirlemesi; dikey ilişkilerde ağır kısıtlama sayılır, azami ve tavsiye fiyat ise kural olarak serbesttir.

Yerinde İnceleme

Rekabet Kurumu uzmanlarının, çoğunlukla önceden haber vermeden, şirketin iş yerinde defter, belge ve elektronik verileri inceleyip kopyalaması ve açıklama istemesi.

Yeşil Aklama (Greenwashing)

Bir ürünün, hizmetin veya şirketin çevreye etkisinin belirsiz, abartılı, seçici veya ispatlanamayan beyanlarla gerçekte olduğundan daha olumlu gösterilmesi; yanıltıcı reklam ve haksız ticari uygulama sayılır.

Yeterlilik Kararı

Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun, verilerin aktarılacağı bir ülkenin, ülke içindeki bir sektörün veya bir uluslararası kuruluşun yeterli koruma sağladığına karar vermesi; bu durumda aktarım ek bir güvenceye gerek olmadan yapılabilir.

Yetki Sözleşmesi

Tacirlerin veya kamu tüzel kişilerinin, aralarındaki uyuşmazlıklarda hangi yer mahkemesinin yetkili olacağını yazılı olarak belirledikleri sözleşme veya sözleşme hükmü.

Yıllık Ücretli İzin

İşyerinde en az bir yıl çalışan işçinin kıdemine göre her yıl kullanmaya hak kazandığı ücretli dinlenme hakkı; işçi bu haktan vazgeçemez, kullanılmayan izin ücreti sözleşme sona erince ödenir.

Yöneticinin Cezai Sorumluluğu

Şirket faaliyetleri sırasında işlenen suçlarda, fiili bizzat işleyen, işlenmesine iştirak eden ya da hukuken önlemekle yükümlü olduğu hâlde önlemeyen yönetici ve çalışanların kişisel ceza sorumluluğu.

Yönetim Kurulu

Anonim şirketi yöneten ve dışarıya karşı temsil eden, genel kurul tarafından seçilen, bir veya daha fazla üyeden oluşan zorunlu organ.

Yönetim Kurulu Üyelerinin Sorumluluğu

Yönetim kurulu üyelerinin ve limited şirket müdürlerinin, kanundan ve esas sözleşmeden doğan görevlerini kusurlarıyla ihlal etmeleri hâlinde şirkete, pay sahiplerine ve alacaklılara karşı verdikleri zarardan sorumluluğu.

Yurt Dışına Veri Aktarımı

KVKK'ya tabi bir şirketin kişisel verileri Türkiye dışındaki bir alıcıya iletmesi veya erişimine açması; 2024'ten beri yeterlilik kararı, standart sözleşme gibi güvencelere bağlı.

Yürütmenin Durdurulması

İdari yargıda, uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararlar doğacak ve açıkça hukuka aykırı olan bir idari işlemin, dava sonuçlanıncaya kadar uygulanmasının durdurulması kararı.

Z

Zamanaşımı

Bir alacağın, kanunda belirlenen süre içinde talep edilmemesi hâlinde borçlunun ifadan kaçınma hakkı kazanması; alacak sona ermez ama dava yoluyla zorla elde edilemez hâle gelir.

Zincirleme Suç

Bir suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi hâlinde tek ceza verilip bu cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılması.