Ticari Defterler

Her tacir, ticari defterleri tutmak ve bunlarda ticari işlemlerini, işletmesinin ekonomik ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap döneminde elde edilen sonuçları açıkça görülebilir biçimde göstermek zorundadır (TTK m.64/1). Defterler, üçüncü kişi uzmanlara makul bir sürede işletme hakkında fikir verecek şekilde tutulmalıdır.

Tutulması Zorunlu Defterler

• Bütün tacirler: Yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri
• Şirketler: Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri (limited şirkette müdürler kurulu karar defteri) ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri

Onaylar

• Fiziki ortamda tutulan yevmiye, defteri kebir ve envanter defterleri ile şirket defterlerinin açılış onayları kuruluşta ve kullanılmaya başlanmadan önce noter tarafından yapılır. Anonim ve limited şirketlerin kuruluşunda açılış onayı ticaret sicili müdürlüğünce de yapılabilir.
• İzleyen dönemlerin açılış onayları, defterin kullanılacağı dönemin ilk ayından önceki ayın sonuna kadar yaptırılır.
• Yevmiye defterinin kapanış onayı izleyen dönemin altıncı ayının sonuna, yönetim kurulu karar defterinin kapanış onayı izleyen dönemin birinci ayının sonuna kadar yaptırılır (TTK m.64/3).
• Elektronik ortamda tutulan defterlerde (e-defter) noter onayı aranmaz; ilgili mevzuattaki elektronik usuller uygulanır.

Saklama

Defterler, envanterler, finansal tablolar, faaliyet raporları, alınan ticari mektuplar, gönderilenlerin suretleri ve kayıtların dayandığı belgeler sınıflandırılmış olarak on yıl saklanır (TTK m.82). Belgeler belirli şartlarla elektronik ortamda da saklanabilir.

Delil Değeri

HMK m.222’ye göre ticari defterler, ticari davalarda delil olarak kullanılabilir. Lehe delil olabilmeleri için kanuna uygun tutulmuş olmaları, açılış ve kapanış onaylarının yapılmış olması ve kayıtların birbirini doğrulaması gerekir. Usulüne uygun tutulmayan defterler tacir aleyhine delil olabilir. Ticari alacak davalarında defter incelemesi çoğunlukla bilirkişi aracılığıyla yapılır.