Teminat Mektubu

Teminat mektubu, ticari ilişkilerde, inşaat ve tedarik sözleşmelerinde ve kamu ihalelerinde en yaygın kullanılan teminat türüdür. Banka, müşterisinin talebiyle muhataba (lehine teminat verilen kişiye) belirli bir tutara kadar ödeme taahhüdünde bulunur.

Hukuki Niteliği

Kanunda ayrıca düzenlenmemiştir. Metnin içeriğine göre:

• Garanti niteliğinde: “İlk talepte, kayıtsız şartsız, protesto keşidesine ve hüküm alınmasına gerek kalmaksızın” gibi kayıtlar içeren mektuplar, TBK m.128 anlamında bağımsız garanti sözleşmesi sayılır. Uygulamadaki mektupların büyük çoğunluğu bu niteliktedir.
• Kefalet niteliğinde: Asıl borca bağlı olarak düzenlenen mektuplar kefalet hükümlerine tabi olur.

Türleri

• Geçici teminat mektubu: İhalelerde teklif aşamasında verilir.
• Kesin teminat mektubu: Sözleşmenin ifasını güvence altına alır (performans teminatı).
• Avans teminat mektubu: Peşin ödenen avansın iadesini güvence altına alır.
• Süreli ve süresiz: Süreli mektuplarda, süre içinde tazmin talebi yapılmazsa bankanın sorumluluğu sona erer.

İlk Talepte Ödeme

Bağımsız garanti niteliğindeki mektuplarda banka, muhatabın yazılı tazmin talebi üzerine temel ilişkiyi araştırmadan öder. Banka ödedikten sonra müşterisine rücu eder. Borçlu, tazminin haksız olduğunu düşünüyorsa temel sözleşmeye dayanarak muhataba karşı dava açar.

Haksız Tazmine Karşı Koruma

Mahkemeler, bağımsız garantilerde tazminin durdurulması için ihtiyati tedbir kararını ancak istisnai hâllerde verir: Muhatabın talebinin açıkça hukuki dayanaktan yoksun olduğu, kötü niyetli olduğu ve hakkın açıkça kötüye kullanıldığının hazır delillerle gösterilebildiği durumlar.

Elektronik Düzenleme

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu m.5’e göre teminat sözleşmeleri kural olarak güvenli elektronik imzayla yapılamaz; ancak banka teminat mektupları bu yasağın dışındadır. Bkz. Elektronik İmza.