İhtiyati Tedbir

İhtiyati tedbir, dava sonuçlanıncaya kadar mevcut durumun korunması veya bir zararın önlenmesi için mahkemenin verdiği geçici koruma kararıdır (HMK m.389-399). Örneğin dava konusu taşınmazın devrinin önlenmesi, bir genel kurul kararının uygulanmasının durdurulması veya marka ihlalinin geçici olarak engellenmesi bu yolla sağlanır.

Şartları

İhtiyati tedbir, şu durumlardan birinde verilebilir:

• Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden endişe edilmesi,
• Gecikme sebebiyle bir sakıncanın veya ciddi bir zararın doğacak olması.

Talep eden, tedbir sebebini ve davanın esası bakımından haklılığını yaklaşık olarak ispat etmelidir. Mahkeme, tedbirin türünü ve kapsamını belirler.

Teminat

Tedbir talep eden, haksız çıkması hâlinde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin uğrayabileceği zararlara karşı teminat göstermek zorundadır. Talep resmi bir belgeye veya kesin bir delile dayanıyorsa ya da durum gerektiriyorsa mahkeme teminat alınmamasına karar verebilir.

Usul

• Kural olarak karşı taraf dinlenerek karar verilir; ancak gecikmesinde sakınca olan hâllerde karşı taraf dinlenmeden de tedbir verilebilir.
• Karşı taraf, kararın kendisine tebliğinden itibaren bir hafta içinde tedbire itiraz edebilir.
• Dava açılmadan önce verilen tedbirde, talep eden tedbirin uygulanmasını istediği tarihten itibaren iki hafta içinde esas hakkında dava açmalıdır; aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar.
• Haksız çıkan tedbir nedeniyle karşı tarafın uğradığı zarar tazmin edilir.

İhtiyati Hacizden Farkı

İhtiyati tedbir para dışındaki uyuşmazlık konuları için verilir. Para alacağının güvenceye alınması için ihtiyati haciz yoluna başvurulur. Mevcut durumun yalnızca kayıt altına alınması gerekiyorsa delil tespiti yeterlidir.

Tahkim yargılamasında da devlet mahkemesinden veya hakem kurulundan ihtiyati tedbir istenebilir; bkz. Tahkim Şartı. İdari işlemler için benzer işlev yürütmenin durdurulması ile sağlanır.