Tahkim Şartı

Diğer adları: Tahkim Sözleşmesi, Tahkim Klozu, Arbitration Clause, Arbitration Agreement, İSTAC, Milletlerarası Tahkim

Kısaca

Tarafların, aralarındaki uyuşmazlıkların devlet mahkemeleri yerine hakem veya hakem kurulu tarafından çözülmesini kararlaştırdığı yazılı sözleşme hükmü.

Tahkim şartı, tarafların aralarındaki uyuşmazlıkların devlet mahkemeleri yerine hakemler tarafından çözülmesini kararlaştırdıkları sözleşme hükmüdür. Uluslararası ticari sözleşmelerde, tarafsız bir merci ve yurt dışında kolay tenfiz edilebilen bir karar elde etmek için sık kullanılır.

Hukuki Çerçeve

İç tahkim: Yabancılık unsuru taşımayan ve tahkim yeri Türkiye olan uyuşmazlıklar Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na (m.407-444) tabidir.
Milletlerarası tahkim: Yabancılık unsuru taşıyan ve tahkim yeri Türkiye olan uyuşmazlıklar 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu’na tabidir.
Yabancı hakem kararları: Türkiye’de uygulanması için tanıma ve tenfiz gerekir; Türkiye, 1958 New York Sözleşmesi’ne taraftır.

Geçerlilik Şartları

Tahkim şartı yazılı olmalıdır; asıl sözleşmede bir hüküm veya ayrı bir sözleşme şeklinde yapılabilir. E-posta gibi yazışmalarla da kurulabilir.
Uyuşmazlık tahkime elverişli olmalıdır.
Tarafların tahkim yoluna gitme iradesi açık olmalıdır; “uyuşmazlıklar tahkimle veya mahkemede çözülür” gibi seçimlik ifadeler geçersizlik riski taşır.

Kurumsal ve Ad Hoc Tahkim

Kurumsal tahkim: Uyuşmazlık, İstanbul Tahkim Merkezi (İSTAC), ICC veya benzeri bir kurumun kurallarına göre çözülür. Kurumun model tahkim şartının kullanılması önerilir.
Ad hoc tahkim: Taraflar süreci kendileri belirler. Daha esnektir ancak usul uyuşmazlıklarına açıktır.

İyi bir tahkim şartında kurum veya kurallar, hakem sayısı, tahkim yeri ve dili açıkça belirtilir.

Tahkim İtirazı ve Tedbir

Tahkim şartına rağmen mahkemede dava açılırsa davalı, tahkim itirazında bulunabilir. Tahkim itirazı ilk itirazdır ve cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir. Tahkim sürecinde mahkemeden veya hakem kurulundan ihtiyati tedbir istenebilir.

Hakem Kararına Karşı

Hakem kararına karşı istinaf veya temyiz yoluna gidilemez; yalnızca Kanun’da sayılı sınırlı sebeplerle iptal davası açılabilir. Tahkim, devlet mahkemesinin yerini aldığından yetki sözleşmesinden farklıdır.

Sık Sorulan Sorular

Tahkim şartı olan sözleşmede devlet mahkemesinde dava açılırsa ne olur?

Davalı, tahkim itirazında bulunursa mahkeme davayı usulden reddeder. Tahkim itirazı ilk itirazdır; cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir. Süresinde ileri sürülmezse mahkeme davaya bakmaya devam eder.

Her uyuşmazlık tahkimle çözülebilir mi?

Hayır. Taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin uyuşmazlıklar ve tarafların iradesine tabi olmayan işlerden doğan uyuşmazlıklar tahkime elverişli değildir. Tüketici ve iş uyuşmazlıklarında da tahkim şartının geçerliliği sınırlıdır.

← Tüm Kavramlar