Uygulanacak Hukuk Seçimi

Diğer adları: Hukuk Seçimi, Seçilen Hukuk, Governing Law, Choice of Law, Applicable Law, MÖHUK m.24

Kısaca

Yabancı unsurlu bir sözleşmede tarafların, sözleşmeden doğan ilişkilerine hangi ülke hukukunun uygulanacağını belirlemesi.

Uluslararası ticari sözleşmelerde hangi hukukun uygulanacağı, hakların ve borçların içeriğini doğrudan belirler. Türkiye’de bu konu 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) ile düzenlenir.

Hukuk Seçimi (MÖHUK m.24)

Sözleşmeden doğan borç ilişkileri tarafların açıkça seçtikleri hukuka tabidir. Sözleşme hükümlerinden veya hâlin şartlarından tereddüde yer vermeyecek biçimde anlaşılan örtülü seçim de geçerlidir.
Seçilen hukuk sözleşmenin tamamına veya bir kısmına uygulanabilir.
Hukuk seçimi her zaman yapılabilir veya değiştirilebilir; sonradan yapılan seçim, üçüncü kişilerin hakları saklı kalmak kaydıyla geriye etkilidir.

Seçim Yapılmamışsa

Sözleşmeyle en sıkı ilişkili hukuk uygulanır. Bu hukuk, karakteristik edim borçlusunun sözleşmenin kuruluşu sırasındaki mutad meskeni; ticari veya mesleki faaliyetler gereği kurulan sözleşmelerde ise karakteristik edim borçlusunun işyeri hukuku olarak kabul edilir. Örneğin bir satış sözleşmesinde satıcının, hizmet sözleşmesinde hizmet verenin işyeri hukuku. Daha sıkı ilişkili bir hukuk varsa o uygulanır.

Sınırlar

Taşınmazlar: Taşınmazlara veya kullanımlarına ilişkin sözleşmeler taşınmazın bulunduğu ülke hukukuna tabidir (MÖHUK m.25).
Tüketici sözleşmeleri: Hukuk seçimi, tüketicinin mutad meskeni hukukunun emredici hükümlerinin sağladığı asgari korumadan yoksun bırakamaz (MÖHUK m.26).
İş sözleşmeleri: Hukuk seçimi, işçinin mutad işyeri hukukunun emredici hükümlerinin sağladığı asgari korumayı ortadan kaldıramaz (MÖHUK m.27).
Kamu düzeni ve doğrudan uygulanan kurallar: Seçilen yabancı hukukun Türk kamu düzenine açıkça aykırı hükümleri uygulanmaz; Türk hukukunun doğrudan uygulanan kuralları (ör. rekabet, döviz, kişisel veri mevzuatı) her durumda uygulanır (MÖHUK m.5-6).

Yetki ve Tahkimden Farkı

Hukuk seçimi, uyuşmazlığa hangi mahkemenin bakacağını belirlemez. Bunun için ayrıca yetki sözleşmesi veya tahkim şartı gerekir. Yabancı mahkeme veya hakem kararlarının Türkiye’de uygulanması için bkz. Tanıma ve Tenfiz.

Sık Sorulan Sorular

Taraflar Türk şirketi olsa bile yabancı hukuku seçebilir mi?

MÖHUK'un hukuk seçimi serbestisi yabancı unsurlu sözleşmeler için geçerlidir. Tamamen yerel bir ilişkide yabancı hukuk seçimi, Türk hukukunun emredici hükümlerini bertaraf etmez. Yabancı unsur; taraflardan birinin yabancı olması, ifa yerinin yurt dışında bulunması gibi durumlarla ortaya çıkar.

Hukuk seçimi yapılmamışsa hangi hukuk uygulanır?

Sözleşmeyle en sıkı ilişkili hukuk uygulanır. Bu, kural olarak karakteristik edim borçlusunun, ticari sözleşmelerde onun işyerinin bulunduğu ülkenin hukukudur (MÖHUK m.24/4).

← Tüm Kavramlar