İcap ve Kabul

Diğer adları: Öneri ve Kabul, Teklif ve Kabul, Sözleşmenin Kurulması, Offer and Acceptance, TBK m.1-11

Kısaca

Sözleşmenin kurulması için gerekli olan, taraflardan birinin sözleşme yapma önerisi (icap) ile karşı tarafın bu öneriye uygun onayı (kabul); karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanları.

Sözleşme, tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarıyla kurulur (TBK m.1). Bu beyanlardan ilki icap, ikincisi kabuldür. Beyanlar açık veya örtülü olabilir.

İcap

İcap, sözleşmenin esaslı unsurlarını içeren ve kabul edilmesiyle sözleşmenin kurulacağı bağlayıcı bir öneridir. İcapta bulunan, icabıyla belirli süre bağlıdır:

Süreli icap: Belirlenen süre boyunca bağlayıcıdır (TBK m.3).
Hazır olanlar arasında süresiz icap: Hemen kabul edilmezse icapta bulunan bağlı kalmaz. Telefon ve benzeri araçlarla yapılan görüşmeler hazır olanlar arasında sayılır (TBK m.4).
Hazır olmayanlar arasında süresiz icap: İcapta bulunan, zamanında ve usulüne uygun gönderilmiş bir cevabın ulaşmasının beklenebileceği ana kadar bağlıdır (TBK m.5).

Tarifeler, Fiyat Listeleri, Sergileme

Fiyat gösterilerek malların sergilenmesi ile tarife, fiyat listesi ve benzerlerinin gönderilmesi, aksi açıkça ve kolaylıkla anlaşılmadıkça icap sayılır (TBK m.8/2). Öneren, bağlı olmama hakkını açıkça saklı tutarsa veya işin özelliğinden bağlanma niyetinde olmadığı anlaşılırsa önerisi onu bağlamaz (TBK m.8/1). Bu nedenle fiyat listesi ve katalog gönderen işletmelerin, bağlayıcılık istemiyorsa “stokla sınırlıdır” veya “bağlayıcı değildir” gibi açık çekinceler koyması önerilir.

Kabul

Kabul, icaba uygun olmalıdır. Esaslı noktalarda değişiklik içeren cevap kabul değil, yeni bir icaptır. Taraflar esaslı noktalarda uyuşmuş ancak ikincil noktaları sonraya bırakmışsa sözleşme kurulmuş sayılır; ikincil noktalarda anlaşamazlarsa hâkim işin niteliğine göre karar verir (TBK m.2).

Dönme

İcaptan veya kabulden dönme beyanı karşı tarafa icap veya kabulden önce ya da aynı anda ulaşırsa, icap veya kabul yapılmamış sayılır (TBK m.10).

Uygulamada

Ticari yazışmalarda “teklif”, “niyet” ve “ön mutabakat” gibi ifadelerin hangisinin bağlayıcı icap olduğu sık tartışılır. Bağlayıcılık istenmiyorsa bunun açıkça belirtilmesi gerekir; bkz. Niyet Mektubu. Tacirler arasında sözlü veya elektronik yolla kurulan sözleşmeleri teyit eden yazılara sekiz gün içinde itiraz edilmesi gerekir; bkz. Faturaya İtiraz Süresi.

Sık Sorulan Sorular

Bir web sitesindeki fiyatlı ürün ilanı icap mıdır?

TBK m.8/2'ye göre fiyat gösterilerek malların sergilenmesi ile tarife, fiyat listesi ve benzerlerinin gönderilmesi, aksi açıkça ve kolaylıkla anlaşılmadıkça icap sayılır. Bu, 818 sayılı eski Borçlar Kanunu'ndan farklı bir kuraldır. Elektronik ticarette ve tüketici işlemlerinde ayrıca ön bilgilendirme ve tüketici mevzuatı uygulanır.

Susma kabul anlamına gelir mi?

Kural olarak hayır. Ancak işin özelliği veya durumun gereği açık bir kabul beklenmiyorsa ve icap makul sürede reddedilmemişse sözleşme kurulmuş sayılır (TBK m.6). Tacirler arasında teyit mektubuna itiraz etmemenin sonuçları da ayrıca düzenlenmiştir.

← Tüm Kavramlar