Dikey Anlaşma

Diğer adları: Bayilik Sözleşmesi, Distribütörlük Sözleşmesi, Tedarik Sözleşmesi, Vertical Agreement

Kısaca

Üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren teşebbüsler arasında, belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı ya da yeniden satımı koşullarına ilişkin anlaşma.

Dikey anlaşma, üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren teşebbüsler arasındaki, belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı ya da yeniden satımı koşullarına ilişkin anlaşmadır. Üretici ile distribütör, tedarikçi ile perakendeci, marka sahibi ile bayi veya franchise veren ile franchise alan arasındaki sözleşmeler tipik örneklerdir.

Yatay Anlaşmalardan Farkı

Rakipler arasındaki yatay anlaşmalar, özellikle kartel, rekabet hukukunun en ağır ihlalleridir. Dikey anlaşmalar ise çoğu zaman verimlilik sağlar: dağıtım maliyetlerini düşürür, markalar arası rekabeti artırır ve ürünlerin pazara ulaşmasını kolaylaştırır. Bu nedenle dikey anlaşmalara daha esnek yaklaşılır; ancak rekabeti sınırlayıcı anlaşma yasağının dışında değildir.

Riskli Hükümler

Dikey anlaşmalarda en sık sorun yaratan hükümler şunlardır:

Yeniden satış fiyatının belirlenmesi: asgari veya sabit satış fiyatı dayatılması,
Bölge ve müşteri kısıtlamaları: özellikle pasif satışların engellenmesi,
İnternet satışlarının fiilen yasaklanması,
Uzun süreli veya süresiz rekabet yasakları,
Münhasır dağıtım düzenlemelerinin ölçüsüz kurgulanması.

Muafiyet

Belirli şartları sağlayan dikey anlaşmalar, Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında yasaktan otomatik olarak muaftır. Bu şartları sağlamayan anlaşmalar kendiliğinden yasak değildir; etkileri ve sağladığı verimlilikler bakımından bireysel muafiyet çerçevesinde değerlendirilir. Pazar payı çok düşük anlaşmalar ise de minimis kapsamında kalabilir.

Sık Sorulan Sorular

Bayilik sözleşmemiz rekabet hukukuna tabi mi?

Evet. Bayilik, distribütörlük, tedarik, franchise ve acentelik dışındaki birçok dağıtım sözleşmesi dikey anlaşmadır. Çoğu, Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında muaf olsa da bazı hükümler bu muafiyeti ortadan kaldırabilir.

Gerçek acentelik sözleşmesi de dikey anlaşma mıdır?

Ticari ve mali risk üstlenmeyen gerçek acentelerle yapılan sözleşmelerde acente, sağlayıcının bir parçası gibi değerlendirilir ve satış fiyatına ilişkin hükümler kural olarak rekabet yasağı kapsamına girmez. Acentenin önemli risk üstlenmesi hâlinde ise dikey anlaşma kuralları uygulanır.

← Tüm Kavramlar