Bölge ve Müşteri Kısıtlamaları

Bölge ve müşteri kısıtlamaları, sağlayıcının alıcıya, sözleşme konusu ürünleri hangi coğrafi bölgede veya hangi müşteri gruplarına satabileceğini sınırlayan hükümlerdir. Dağıtım ağlarında yaygındır; ancak dikey anlaşmalara ilişkin grup muafiyeti bakımından en dikkatli kurgulanması gereken hükümler arasındadır.

Aktif ve Pasif Satış

• Aktif satış, bayinin başka bir bölgedeki müşterilere kendi girişimiyle ulaşmasıdır: doğrudan pazarlama, o bölgeye yönelik reklam veya o bölgede şube ya da depo açılması.
• Pasif satış, müşterinin kendiliğinden gelip satın almak istemesine karşılık verilmesidir. Kural olarak bayinin internet sitesi üzerinden yapılan satışlar da pasif satıştır.

Sağlayıcı, kendisine veya başka bir bayiye münhasır olarak ayrılmış bölge veya müşteri grubuna yönelik aktif satışları kısıtlayabilir. Pasif satışların kısıtlanması ise kural olarak ağır kısıtlamadır ve anlaşmanın grup muafiyetinden bütünüyle yararlanmasını engeller.

İzin Verilen Diğer Kısıtlamalar

Grup muafiyeti kapsamında şu sınırlı kısıtlamalar da mümkündür:

• Toptan satış seviyesindeki alıcının son kullanıcılara satışının kısıtlanması,
• Seçici dağıtım sistemindeki yetkili satıcıların sisteme dâhil olmayan satıcılara satışının kısıtlanması,
• Üretimde kullanılmak üzere sağlanan parçaların, alıcı tarafından sağlayıcının rakiplerine satışının kısıtlanması.

Paralel Ticaret ve İhracat Yasakları

Bayilerin ürünleri farklı bölgelere veya yurt dışına satmasını engelleyen ihracat yasakları, pazar paylaşımına yol açtığı için Rekabet Kurulu tarafından sıkı incelenir. Fiyat farklarını korumak amacıyla getirilen bu tür yasaklar ağır kısıtlama niteliği taşır.

Sonuçları

Ağır nitelikteki bölge veya müşteri kısıtlaması, Kanun’un 4. maddesinin ihlali olarak idari para cezasına yol açabilir ve ilgili hüküm geçersiz olur. Sağlayıcının pazar payı yüzde otuzu aşıyorsa düzenleme bireysel olarak değerlendirilmelidir.