Distribütörlük Sözleşmesi

Diğer adları: Tek Satıcılık Sözleşmesi, Bayilik Sözleşmesi, Münhasır Distribütörlük, Distribution Agreement, Dealership Agreement

Yazar Ali Gül

Kısaca

Distribütörün, sağlayıcının mallarını kendi adına ve hesabına satın alarak belirli bir bölgede veya müşteri grubunda sürekli biçimde yeniden satmayı ve satışını teşvik etmeyi üstlendiği, kanunda düzenlenmemiş sürekli sözleşme.

Distribütörlük sözleşmesi, sağlayıcının mallarının belirli bir bölgede veya müşteri kesiminde distribütör tarafından satılmasını düzenler. Distribütör, malları sağlayıcıdan kendi adına ve hesabına satın alır ve yeniden satar; kârı alış ve satış fiyatı arasındaki farktır. Türk hukukunda kanunda düzenlenmemiş (isimsiz) bir sözleşmedir; uygulamada “bayilik” ve “tek satıcılık” adlarıyla da anılır.

Acentelikten Farkı

Acente müvekkil hesabına çalışır, ticari risk müvekkildedir ve acente komisyon alır. Distribütör ise ticari riski (stok, tahsilat, fiyat) kendisi üstlenir. Bu fark, rekabet hukuku değerlendirmesinde ve tazminat taleplerinde sonuç doğurur.

Sözleşmenin Temel Hükümleri

Bölge, müşteri grubu ve münhasırlığın kapsamı
Asgari alım veya satış hedefleri
Fiyatlandırma, ödeme ve teslim koşulları
Marka kullanımı ve tanıtım yükümlülükleri
Rekabet yasağı ve sözleşme sonrası yükümlülükler
Süre, fesih ve sona ermede stokların durumu

Rekabet Hukuku Sınırları

Distribütörlük sözleşmeleri dikey anlaşmadır. Münhasır dağıtım ve bölge ve müşteri kısıtlamaları grup muafiyeti kapsamında belirli koşullarla mümkündür. Ancak yeniden satış fiyatının belirlenmesi ve pasif satışların yasaklanması ağır ihlal sayılır. Sözleşme süresince ve sonrasında getirilen rekabet yasağı da süre ve kapsam bakımından sınırlıdır.

Sona Erme ve Denkleştirme

Fesih için sözleşmedeki süre ve sebeplere uyulmalıdır. Haksız fesih, distribütörün yatırımları ve kâr kaybı bakımından tazminat sorumluluğu doğurabilir. Münhasır distribütörler bakımından TTK m.122/5 uyarınca, hakkaniyete aykırı düşmedikçe denkleştirme tazminatı da gündeme gelir.

Sık Sorulan Sorular

Distribütörlük sözleşmesinde satış fiyatı belirlenebilir mi?

Sağlayıcı azami veya tavsiye satış fiyatı belirleyebilir; ancak distribütörün yeniden satış fiyatını veya asgari fiyatı belirlemek rekabet hukukuna aykırıdır. Tavsiye fiyatın baskı veya teşviklerle fiilen sabit fiyata dönüştürülmesi de yasaktır.

Belirsiz süreli distribütörlük sözleşmesi nasıl feshedilir?

Kanunda özel bir süre yoktur; sözleşmedeki bildirim süresi uygulanır. Sözleşmede hüküm yoksa ilişkinin süresi ve distribütörün yatırımları dikkate alınarak makul bir bildirim süresi verilmesi gerekir. Uygulamada acentelikteki üç aylık süre kıyasen göz önünde bulundurulur.

← Tüm Kavramlar