Münhasır Dağıtım

Diğer adları: Münhasır Bayilik, Tek Yetkili Satıcılık, Exclusive Distribution, Exclusive Dealership

Kısaca

Bir sağlayıcının belirli bir bölge veya müşteri grubu için ürünlerini yalnızca bir bayi aracılığıyla satmayı taahhüt ettiği dağıtım modeli; grup muafiyeti kapsamında kural olarak mümkündür.

Münhasır dağıtım, bir sağlayıcının belirli bir bölge veya müşteri grubu için ürünlerini yalnızca bir bayi veya distribütör aracılığıyla satmayı taahhüt ettiği dağıtım modelidir. Bayi, kendisine ayrılan bölgede sağlayıcının tek temsilcisi olur ve bu sayede pazarlama, satış sonrası hizmet ve stok yatırımı yapma konusunda güvence kazanır.

Rekabet Hukukundaki Yeri

Münhasır dağıtım bir dikey anlaşmadır. Sağlayıcının pazar payı yüzde otuzu aşmıyor ve anlaşma ağır kısıtlama içermiyorsa grup muafiyetinden yararlanır. Münhasırlık, markalar arası rekabeti artırabildiği ve bayinin yatırım yapmasını teşvik ettiği için kural olarak meşru kabul edilir. Pazar payı yüksek sağlayıcılarda ise markalar arası rekabetin zayıflaması ve pazarın kapanması riski bireysel olarak değerlendirilir.

Aktif Satış Koruması

Münhasır dağıtımın en önemli unsuru, bayinin bölgesinin diğer bayilerin aktif satışlarına karşı korunmasıdır. Sağlayıcı, diğer bayilerin münhasır bölgeye yönelik aktif satışlarını kısıtlayabilir. Ancak bu koruma pasif satışları kapsamaz; bölge dışındaki müşterinin kendiliğinden gelip satın almasının engellenmesi ağır kısıtlamadır. Ayrıntılar için bkz. Bölge ve Müşteri Kısıtlamaları.

Münhasır Alımdan Farkı

Münhasır dağıtım sağlayıcının taahhüdüdür. Alıcının belirli bir ürünü yalnızca o sağlayıcıdan almayı taahhüt ettiği münhasır alım ise bir rekabet yasağıdır ve beş yıllık süre sınırına tabidir. Uygulamada iki taahhüt çoğu zaman aynı sözleşmede birlikte yer alır.

Sözleşme Önerileri

Münhasır bölge veya müşteri grubu sözleşmede açıkça tanımlanmalıdır.
Aktif satış kısıtlaması pasif satışı ve internet satışını kapsayacak şekilde yazılmamalıdır.
Münhasırlığa bağlı asgari alım veya satış hedefleri ile hedeflere ulaşılamaması hâlinin sonuçları düzenlenmelidir.
Münhasırlık rekabet yasağıyla birlikte kullanılıyorsa süre sınırlarına uyulmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Münhasır bayilik sözleşmesi rekabet hukukuna aykırı mı?

Kural olarak hayır. Sağlayıcının pazar payı yüzde otuzu aşmıyor ve sözleşme ağır kısıtlama içermiyorsa münhasır dağıtım grup muafiyetinden yararlanır. Pazar payı yüksekse etkileri bireysel olarak değerlendirilir.

Münhasır dağıtım ile münhasır alım aynı şey mi?

Hayır. Münhasır dağıtımda sağlayıcı bir bölgede yalnızca bir bayiye satmayı taahhüt eder. Münhasır alımda ise alıcı, belirli bir ürünü yalnızca o sağlayıcıdan almayı taahhüt eder; bu bir rekabet yasağıdır ve süre sınırlarına tabidir.

← Tüm Kavramlar