Acentelik, Bayilik ve Franchise Sözleşmeleri
Acentelik, bayilik, distribütörlük ve franchise ilişkileri uzun soluklu ve karşılıklı yatırıma dayanan ilişkilerdir; sona ermeleri de çoğu zaman ciddi uyuşmazlıklar doğurur. Bu sözleşmeleri kuruyor, ilişki sürerken ortaya çıkan sorunlarda danışmanlık veriyor ve sona erme aşamasında denkleştirme gibi taleplerde müvekkillerimizi temsil ediyoruz.
Acentelik sözleşmesi nedir?
Acente, bir ticari işletmeye bağlı çalışan bir kişi olmaksızın, belirli bir yer veya bölgede, sürekli olarak bir tacir adına sözleşme yapılmasına aracılık eden veya bu sözleşmeleri tacir adına yapan bağımsız tacirdir. Türk Ticaret Kanunu acentelik sözleşmesini ayrıntılı olarak düzenler.
Bayilik, distribütörlük ve franchise ise kanunda ayrıca düzenlenmemiştir; bu ilişkilerde öncelikle sözleşme hükümleri belirleyicidir. Ancak Yargıtay, acenteliğe benzeyen durumlarda, özellikle münhasır ilişkilerde, acentelik hükümlerini kıyasen uygulayabilmektedir.
Denkleştirme (portföy) tazminatı nedir?
Denkleştirme istemi, acentelik sözleşmesi sona erdiğinde, acentenin kazandırdığı müşteriler sayesinde müvekkilin sözleşme sonrasında da önemli menfaatler elde etmeye devam etmesi hâlinde acenteye ödenen bedeldir. Tutarı, son beş yıldaki ortalama yıllık komisyon üzerinden belirlenen bir üst sınıra tabidir ve talebin sözleşmenin sona ermesinden itibaren bir yıl içinde bildirilmesi gerekir.
Yargıtay bu hakkı, koşulları varsa münhasır bayiler ve distribütörler için de kabul edebilmektedir. Bu nedenle sözleşmenin sona ermesi, taraflar için önemli bir mali sonuç doğurabilir ve önceden planlanmalıdır.
Kapsam
- Acentelik, bayilik, distribütörlük ve franchise sözleşmelerinin hazırlanması
- Münhasırlık, bölge, hedef ve performans hükümlerinin kurgulanması
- Sözleşmenin sona ermesi ve denkleştirme taleplerinde temsil
- Rekabet hukuku bakımından sözleşme hükümlerinin değerlendirilmesi
Nasıl Çalışıyoruz
- İlişkinin niteliğinin ve tarafların beklentilerinin belirlenmesi
- Sözleşme modelinin seçilmesi ve sözleşmenin hazırlanması
- Rekabet etmeme, münhasırlık ve fiyat hükümlerinin rekabet hukuku açısından kontrolü
- İlişki sürerken çıkan uyuşmazlıklarda danışmanlık
- Sona erme sürecinin, bildirim sürelerinin ve mali sonuçların yönetilmesi
Ekip
Sık Sorulan Sorular
Belirsiz süreli acentelik sözleşmesi nasıl sona erdirilir?
Taraflardan her biri, kanunda öngörülen bildirim süresine uyarak sözleşmeyi feshedebilir. Haklı bir sebep varsa sözleşme bildirim süresine uyulmadan da feshedilebilir; ancak haklı sebebin varlığı uyuşmazlık hâlinde ispat edilmelidir.
Denkleştirme hakkından sözleşmeyle feragat edilebilir mi?
Hayır. Denkleştirme istemi sözleşmenin sona ermesinden önce, sözleşmeyle ortadan kaldırılamaz. Sözleşmenin acentenin kendi feshiyle veya acentenin kusuru nedeniyle haklı olarak sona ermesi gibi durumlarda ise bu hak doğmayabilir.
Franchise sözleşmesinde nelere dikkat edilmeli?
Marka ve know-how lisansının kapsamı, franchise bedeli ve gelir payı, işletme standartları ve denetim, bölge münhasırlığı, rekabet etmeme yükümlülüğü ve sona ermede işletmenin ve müşteri verilerinin akıbeti açıkça düzenlenmelidir. Rekabet etmeme ve fiyat hükümleri ayrıca rekabet hukuku açısından değerlendirilmelidir.
Bayilik sözleşmesini sona erdirirken nelere dikkat etmeliyiz?
Sözleşmedeki fesih koşulları ve bildirim süreleri, münhasırlık olup olmadığı, bayinin yaptığı yatırımlar ve denkleştirme talebi ihtimali birlikte değerlendirilmelidir. Sona ermenin iyi planlanması, uzun ve maliyetli bir uyuşmazlığı önleyebilir.
Bu hizmet hakkında görüşmek ister misiniz? Bizimle bir görüşme planlayın, ilk görüşme ücretsizdir.
Görüşme PlanlaBu Alandaki Yayınlar
- Boykot Çağrılarının Hukuki Niteliği 15.04.2025