Rüşvet

Diğer adları: Rüşvet Suçu, Bribery, Yolsuzluk, Corruption, Yabancı Kamu Görevlisine Rüşvet, Anti-Bribery

Kısaca

Bir kamu görevlisinin veya kanunda sayılan kurumlar adına hareket eden bir kişinin, görevinin gereklerine aykırı bir işi yapması veya yapmaması için doğrudan ya da aracılar vasıtasıyla menfaat sağlanması ve bu konuda anlaşmaya varılması.

Rüşvet, bir kamu görevlisinin görevinin gereklerine aykırı olarak bir işi yapması veya yapmaması için kendisine veya göstereceği bir kişiye menfaat sağlanmasıdır (TCK m.252). Rüşvet suçu, taraflar arasında rüşvet konusunda anlaşmaya varılmasıyla tamamlanır; menfaatin fiilen verilmesi gerekmez.

Kapsam

Kamu görevlileri: Suçun temel hâlidir. Rüşvet veren ve alan dört yıldan on iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.
Özel sektör: Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu kurumlarının katılımıyla kurulmuş şirketler, kamu kurumlarının bünyesindeki vakıflar, kamu yararına çalışan dernekler, kooperatifler ve halka açık anonim şirketler adına hareket eden kişilere rüşvet de kapsamdadır.
Yabancı kamu görevlileri: Uluslararası ticari işlemlerde yabancı kamu görevlilerine, uluslararası kuruluşların görevlilerine ve yabancı yargı mensuplarına rüşvet de suçtur.
Aracılar: Rüşvete aracılık edenler de faili olarak cezalandırılır.

Şirketin Sorumluluğu

Rüşvet suçu şirket yararına işlenmişse şirket hakkında güvenlik tedbirlerine ve idari para cezasına hükmedilebilir; bkz. Tüzel Kişilerin Ceza Sorumluluğu. Kamu ihalelerinden yasaklama gibi idari sonuçlar da doğabilir.

Etkin Pişmanlık

Rüşvet alan kişi, durum resmi makamlarca öğrenilmeden önce rüşvet konusu şeyi soruşturmaya yetkili makama teslim ederse; rüşvet veren veya bu konuda anlaşan kişi, durum resmi makamlarca öğrenilmeden önce pişmanlık duyarak soruşturmaya yetkili makamlara haber verirse cezalandırılmaz (TCK m.254). Bkz. Etkin Pişmanlık.

Uyum Programı

Şirketler rüşvet riskini şu önlemlerle yönetir:

Rüşvet ve yolsuzlukla mücadele politikası,
Hediye, ağırlama ve bağış kuralları,
Aracı, danışman ve iş ortaklarına yönelik kontroller,
Kamu görevlileriyle ilişkilerin kayıt altına alınması,
Etik bildirim hattı ve iç soruşturma mekanizması.

Yabancı ülkelerin rüşvetle mücadele mevzuatı da (örneğin ABD ve Birleşik Krallık düzenlemeleri) bu ülkelerle bağlantısı olan Türk şirketlerini etkileyebilir.

Sık Sorulan Sorular

İki özel şirket arasında rüşvet suç mudur?

Türk Ceza Kanunu'ndaki rüşvet suçu esas olarak kamu görevlilerine yöneliktir. Ancak halka açık anonim şirketler, kamu kurumlarının katılımıyla kurulmuş şirketler, kooperatifler ve kamu yararına çalışan dernek ve vakıflar gibi kanunda sayılan kurumlar adına hareket eden kişilere rüşvet de suçtur. Diğer özel sektör ilişkilerindeki menfaat temini ise güveni kötüye kullanma gibi başka suçlar oluşturabilir.

Yurt dışında bir kamu görevlisine rüşvet vermek Türkiye'de suç mudur?

Evet. Uluslararası ticari işlemlerde bir işin yapılması veya yapılmaması ya da haksız bir menfaatin elde edilmesi için yabancı kamu görevlilerine rüşvet vermek, Türk Ceza Kanunu'na göre suçtur.

← Tüm Kavramlar