Etik Bildirim Hattı (Whistleblowing)

Diğer adları: İhbar Hattı, Whistleblower, Etik Hat, Speak-up Kanalı, Whistleblowing

Kısaca

Çalışanların ve iş ortaklarının şirket içindeki hukuka veya etik kurallara aykırı davranışları güvenli, gizli ve gerektiğinde anonim olarak bildirebildiği kanal ile bildirimde bulunanların misillemeye karşı korunması.

Etik bildirim hattı (whistleblowing hattı), çalışanların, iş ortaklarının ve diğer ilgililerin şirket içindeki yolsuzluk, rüşvet, dolandırıcılık, mobbing, ayrımcılık, veri ihlali veya mevzuata aykırılık gibi durumları güvenli bir şekilde bildirebildiği kanaldır. İyi kurulmuş bir hat, sorunların dışarıya taşmadan ve büyümeden tespit edilmesini sağlar.

Hukuki Çerçeve

Türkiye’de tüm şirketler için etik bildirim hattını zorunlu kılan genel bir kanun yoktur. Bununla birlikte:

Bazı sektörel düzenlemeler ve kurumsal yönetim ilkeleri, iç kontrol ve bildirim mekanizmaları öngörür.
AB’de faaliyet gösteren veya AB’de bağlı şirketi bulunan gruplar, elli ve daha fazla çalışanı olan işletmeler için iç bildirim kanalı kurmayı zorunlu kılan 2019/1937 sayılı AB Whistleblowing Direktifi’ne tabi olabilir.
Rekabet hukuku ve rüşvetle mücadele uyum programlarında etik hat, programın etkinliğinin temel göstergelerinden biri olarak görülür; bkz. Rekabet Hukuku Uyum Programı.

Bildirimde Bulunanın Korunması

İş Kanunu’na göre işçinin, işverene karşı yükümlülüklerini yerine getirmek veya haklarını izlemek için idari veya adli makamlara başvurması geçerli fesih nedeni değildir. İyi niyetle bildirimde bulunan çalışana yönelik misilleme, kötüniyet tazminatı veya ayrımcılık tazminatı sonuçları doğurabilir. Şirket politikası, misillemeyi açıkça yasaklamalı ve yaptırıma bağlamalıdır.

KVKK ve Gizlilik

Etik hatta yapılan bildirimler, hem bildirimde bulunanın hem de hakkında bildirim yapılanın kişisel verilerini içerir. Bu nedenle hattın kurulmasında aydınlatma, erişim yetkilerinin sınırlandırılması, saklama süreleri ve hattın üçüncü taraf bir sağlayıcı tarafından işletilmesi hâlinde veri işleme sözleşmesi gibi konular planlanmalıdır.

Bildirimden Sonra

Bildirimler, tarafsız bir ekip tarafından değerlendirilmeli ve gerekiyorsa iç soruşturma başlatılmalıdır. Soruşturma sonucunda bir çalışan hakkında işlem yapılacaksa, savunma alınması dahil fesih usulüne uyulmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Türkiye'de etik bildirim hattı kurmak zorunlu mu?

Türkiye'de tüm şirketler için genel bir zorunluluk yoktur; ancak bazı sektörel düzenlemeler, uluslararası grup politikaları ve AB'de faaliyet gösteren şirketler için AB Direktifi bu hattı fiilen zorunlu hâle getirmektedir. Hat, uyum programlarının temel unsurlarından biri olarak da kabul edilir.

Bildirimde bulunan çalışan işten çıkarılabilir mi?

Çalışanın işverene karşı yükümlülüklerini yerine getirmek veya haklarını izlemek için yetkili makamlara başvurması geçerli fesih nedeni değildir. İyi niyetli bildirimde bulunan çalışana misilleme yapılması, fesih hakkının kötüye kullanılması ve ayrımcılık sonuçları doğurabilir.

← Tüm Kavramlar