Fesihte Savunma Alınması

İş Kanunu’nun 19. maddesine göre hakkındaki iddialara karşı savunması alınmadan bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi, o işçinin davranışı veya verimiyle ilgili nedenlerle feshedilemez. Bu kural, geçerli fesih sisteminin temel usul güvencelerinden biridir.

Ne Zaman Gerekir?

Savunma alınması şu durumlarda zorunludur:

• İşçi iş güvencesi kapsamındaysa,
• Fesih, işçinin davranışı (örneğin talimatlara uymama, işyeri düzenini bozma) veya verimi (düşük performans) ile ilgili bir nedene dayanıyorsa.

İşletme gereklerine dayanan fesihlerde savunma alınması gerekmez. İşverenin m.25/II kapsamındaki haklı fesih hakkı da saklıdır.

Usul

Kanun savunmanın şeklini düzenlememiştir; ancak Yargıtay uygulaması ve ispat kolaylığı bakımından şu usul önerilir:

1. İşçiye hakkındaki iddiaları somut olarak (tarih, olay, belge) içeren yazılı bir savunma istemi verilir.
2. Savunma için makul bir süre tanınır; uygulamada genellikle iki iş günü öngörülür.
3. Savunma vermeyen işçi bakımından bu durum tutanakla belgelenir; savunma vermemek, savunma hakkından vazgeçme sayılır.
4. Savunma değerlendirildikten sonra karar verilir ve fesih bildirimi yazılı ve gerekçeli olarak yapılır.

Toplu iş sözleşmesinde veya personel yönetmeliğinde disiplin kurulu gibi ek bir usul öngörülmüşse, bu usule de uyulmalıdır.

Savunma Alınmamasının Sonucu

Savunma alınmadan yapılan fesih, sırf bu nedenle geçersiz sayılır ve işe iade davasında işçi lehine sonuç doğurur. Savunma istemindeki iddialar ile fesih bildirimindeki gerekçenin farklı olması da feshi sakatlayabilir.

İç Soruşturma

Ciddi iddialarda savunma alınmadan önce bir iç soruşturma yapılması, delillerin korunması ve tanık beyanlarının alınması, işverenin sonraki davada ispat yükünü taşıması bakımından önemlidir. İç soruşturmada çalışanların kişisel verilerine ilişkin kurallara da uyulmalıdır.