Mobbing (Psikolojik Taciz)

Mobbing, işyerinde bir çalışanın sistematik ve süreklilik gösteren biçimde yıldırma, dışlama, aşağılama, sindirme veya işten uzaklaştırma amacıyla baskıya maruz bırakılmasıdır. Mobbing; işveren tarafından (dikey), yöneticiler tarafından astlara, çalışma arkadaşları arasında (yatay) veya nadiren astlardan üstlere yönelik olabilir.

Hukuki Dayanak

Türk Borçlar Kanunu’nun 417. maddesine göre işveren, hizmet ilişkisinde işçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermek ve işyerinde dürüstlük ilkelerine uygun bir düzeni sağlamakla, özellikle işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları ve bu tür tacizlere uğramış olanların daha fazla zarar görmemeleri için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. İşveren, mobbingi kendisi yapmasa da önlem almamaktan sorumlu olabilir.

Mobbing Sayılabilecek Davranışlar

• Sürekli ve haksız eleştiri, başkalarının önünde aşağılama,
• İşçiyi dışlama, toplantılardan ve bilgiden uzak tutma,
• Niteliğinin altında işler verme veya hiç iş vermeme,
• Ulaşılamaz hedefler koyma, sürekli savunma isteme,
• İstifaya zorlamaya yönelik baskılar.

Tek seferlik bir tartışma veya olağan yönetim kararları kural olarak mobbing değildir; belirleyici olan davranışların sistematik ve süreklilik göstermesidir.

İşçinin Hakları

Mobbinge uğrayan işçi, iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir ve kıdem tazminatına hak kazanır. Kişilik haklarının ihlali nedeniyle manevi tazminat ve zarara uğramışsa maddi tazminat talep edebilir. Yargıtay, mobbingin ispatında kesin delil aramamakta, olayların bütününden güçlü bir kanaat oluşmasını yeterli görmektedir.

Önleme

İşverenin sorumluluğunu sınırlamanın en etkili yolu önlemedir: yazılı bir mobbing ve taciz politikası, güvenli bir şikâyet kanalı (etik bildirim hattı), şikâyetlerin tarafsız bir iç soruşturmayla incelenmesi ve yöneticilere eğitim verilmesi. Mobbing uygulayan çalışan hakkında disiplin süreci işletilmesi de işverenin koruma borcunun bir parçasıdır.