Kıdem Tazminatı

Kıdem tazminatı, 4857 sayılı İş Kanunu yürürlüğe girerken yürürlükte bırakılan 1475 sayılı mülga İş Kanunu’nun 14. maddesinde düzenlenir. Belirli bir süre çalışmış işçinin iş sözleşmesinin kanunda sayılan nedenlerden biriyle sona ermesi hâlinde işveren tarafından ödenir.

Hak Kazanma Şartları

İşçinin aynı işverene bağlı işyerlerinde en az bir yıl çalışmış olması ve sözleşmenin şu nedenlerden biriyle sona ermesi gerekir:

• İşverenin feshi; ancak işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan davranışı nedeniyle yapılan haklı fesih (m.25/II) hariç,
• İşçinin haklı nedenle feshi,
• Muvazzaf askerlik,
• Yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla ayrılma,
• Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi arzusuyla ayrılması,
• Emeklilik için gereken yaş dışındaki şartları (sigortalılık süresi ve prim günü) doldurarak ayrılma,
• İşçinin ölümü (tazminat mirasçılarına ödenir).

Hesaplama

Kıdem tazminatı, işçinin her tam hizmet yılı için otuz günlük ücreti tutarındadır; bir yıldan artan süreler için oranlı ödeme yapılır. Hesapta işçinin son brüt ücretine, düzenli olarak ödenen yemek, yol, ikramiye gibi parasal ve parayla ölçülebilen menfaatler eklenir (giydirilmiş ücret). Bir yıllık kıdem için ödenecek tazminat, devlet memurlarına ödenen en yüksek emeklilik ikramiyesini geçemez (kıdem tazminatı tavanı); tavan her yıl ocak ve temmuz aylarında güncellenir. Tazminattan yalnızca damga vergisi kesilir.

Gecikme ve Zamanaşımı

Kıdem tazminatının ödenmesinde gecikme hâlinde, mevduata uygulanan en yüksek faiz uygulanır. Kıdem tazminatı alacağı, sözleşmenin sona ermesinden itibaren beş yıllık zamanaşımına tabidir; dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.

Uygulamada

Kıdem tazminatı uyuşmazlıklarında en sık tartışılan konular, feshin kimin tarafından ve hangi nedenle yapıldığı, giydirilmiş ücrete hangi ödemelerin dahil edileceği ve işçinin aynı işverenin farklı şirketlerinde geçen sürelerinin birleştirilip birleştirilmeyeceğidir. Ayrıntılı değerlendirme için Kıdem Tazminatı ve Hesaplanması başlıklı yazımıza bakabilirsiniz. İşveren feshinde ayrıca ihbar tazminatı da gündeme gelir.