İş Hukukunda Zamanaşımı

Zamanaşımı, bir alacağın dava yoluyla talep edilebileceği süredir. Süre dolduğunda alacak ortadan kalkmaz, ancak borçlu zamanaşımı def’ini ileri sürerse alacak dava yoluyla tahsil edilemez. Zamanaşımı mahkemece kendiliğinden dikkate alınmaz; bu yönüyle hak düşürücü sürelerden ayrılır.

Beş Yıllık Zamanaşımı

Aşağıdaki alacaklar beş yıllık zamanaşımına tabidir:

• Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve kötüniyet tazminatı,
• Kullanılmayan yıllık izin ücreti,
• Eşit davranma ilkesine aykırılık nedeniyle ödenecek tazminat,
• Ücret, prim, ikramiye, fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil ücretleri.

Sürenin Başlangıcı

• Kıdem, ihbar, kötüniyet, yıllık izin ve ayrımcılık tazminatı: Sözleşmenin sona erdiği tarih,
• Dönemsel ücret alacakları: Her alacağın muaccel olduğu, yani ödenmesi gereken tarih; bu nedenle süre her ay için ayrı ayrı işler.

Bu fark önemlidir: uzun süre çalışan bir işçinin beş yıldan eski fazla çalışma ve ücret alacakları zamanaşımına uğramış olabilir; kıdem tazminatı ise sözleşme sona erdikten sonra beş yıl boyunca talep edilebilir.

Durma ve Kesilme

• Arabuluculuk: Arabulucuya başvurulmasından son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen sürede zamanaşımı durur.
• Kesilme: Dava açılması, icra takibi yapılması veya borçlunun borcu ikrar etmesi zamanaşımını keser; kesilmeyle yeni bir süre işlemeye başlar.

Diğer Süreler

İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat talepleri, genel hükümlere göre daha uzun zamanaşımı sürelerine tabidir. Bu sürelerin hesabı olayın niteliğine göre ayrıca değerlendirilmelidir.