İş Hukukunda Hak Düşürücü Süreler

Hak düşürücü süre, belirli bir hakkın kullanılması için kanunda öngörülen ve kaçırıldığında hakkın kendisini ortadan kaldıran süredir. Zamanaşımından farklı olarak hak düşürücü süreler mahkemece kendiliğinden dikkate alınır; tarafların ileri sürmesi gerekmez. İş hukukunda bu süreler genellikle kısadır ve kaçırılmaları ağır sonuçlar doğurur.

Başlıca Hak Düşürücü Süreler

• İşe iade: Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvuru; anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava; bkz. İşe İade Davası.
• İşe başlama başvurusu: Kesinleşen işe iade kararının tebliğinden itibaren on iş günü içinde işverene başvuru.
• Haklı fesih: Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâllere dayanan fesih hakkının öğrenmeden itibaren altı iş günü ve her hâlde fiilden itibaren bir yıl içinde kullanılması; bkz. Haklı Fesih.
• Esaslı değişiklik: İşçinin değişikliği yazılı olarak kabul etmesi için altı iş günü; bkz. Çalışma Koşullarında Esaslı Değişiklik.
• Toplu iş hukuku: Sendikal nedenle fesih ve toplu iş uyuşmazlıklarına ilişkin taleplerde de özel süreler öngörülmüştür.

Arabuluculuğun Etkisi

Arabulucuya başvurulmasından son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen sürede hak düşürücü süreler işlemez. Ancak işe iadede arabulucuya başvuru süresinin kendisi bir aydır ve kaçırılması hakkı ortadan kaldırır. Süreç için Dava Öncesi Zorunlu Arabuluculuk Rehberi‘ne bakabilirsiniz.

İşverenler İçin

İşverenler bakımından en kritik hak düşürücü süre, haklı fesihteki altı iş günüdür. Disiplin ihlali öğrenildikten sonra iç soruşturmanın uzaması, fesih hakkının düşmesine yol açabilir. Sürenin, olayı öğrenen ve fesih yetkisine sahip kişinin öğrenmesiyle başladığı ve iç soruşturmanın makul süreyle tamamlanması gerektiği dikkate alınmalıdır.