Fazla Çalışma

Fazla çalışma, İş Kanunu’nun 41. maddesine göre haftalık 45 saati aşan çalışmalardır. Denkleştirme uygulanan işyerlerinde, haftalık ortalama çalışma süresini aşmayan çalışmalar fazla çalışma sayılmaz. Ayrıntılar Fazla Çalışma Yönetmeliği ile düzenlenir.

Ücret

• Fazla çalışma: Haftalık 45 saati aşan her saat için ücret, normal saat ücretinin yüzde elli yükseltilmesiyle ödenir.
• Fazla sürelerle çalışma: Haftalık çalışma süresinin sözleşmeyle 45 saatin altında belirlendiği hâllerde, bu süreyi aşan ve 45 saate kadar olan çalışmaların her saati yüzde yirmi beş zamlı ödenir.
• Serbest zaman: İşçi isterse, fazla çalıştığı her saat için bir saat otuz dakika, fazla sürelerle çalıştığı her saat için bir saat on beş dakika serbest zaman kullanabilir; bu süre altı ay içinde kullandırılır.

Şartlar

• Fazla çalışma için işçinin onayı alınmalıdır. Fazla Çalışma Yönetmeliği uyarınca bu onay yazılı olarak alınır ve işçinin özlük dosyasında saklanır.
• Fazla çalışmanın toplamı yılda 270 saatten fazla olamaz.
• Sağlık nedenleriyle günde en çok yedi buçuk saat veya daha az çalışılması gereken işlerde, gece çalışmalarında ve on sekiz yaşını doldurmamış işçilerle fazla çalışma yaptırılamaz.

Ücrete Dahil Etme

Yargıtay, yıllık 270 saate kadar fazla çalışma ücretinin, iş sözleşmesinde açık bir hüküm bulunması şartıyla ücrete dahil edilebileceğini kabul etmektedir. 270 saati aşan çalışmalar ise ayrıca ödenmelidir.

İspat

Fazla çalışma uyuşmazlıkları, iş davalarının en sık konusudur. Fazla çalışmayı ispat yükü işçidedir; ancak işverenin tuttuğu giriş-çıkış kayıtları, puantaj ve imzalı bordrolar belirleyicidir. İmzalı bordroda fazla çalışma tahakkuku bulunması, işçinin ihtirazi kayıt koymadıkça daha fazla çalışma iddiasını zorlaştırır. Tanık beyanlarına dayanan hesaplamalarda mahkemeler hakkaniyet indirimi uygulayabilir. Fazla çalışma alacağı, ücret alacakları gibi beş yıllık zamanaşımına tabidir.