Aydınlatma Yükümlülüğü

Aydınlatma yükümlülüğü, veri sorumlusunun kişisel verileri elde ederken ilgili kişiyi bu verilerin nasıl işleneceği konusunda bilgilendirmesidir (KVKK m. 10). İlgili kişinin talebine bağlı değildir; veri sorumlusu bu bilgilendirmeyi kendiliğinden yapmak zorundadır.

Aydınlatmada Hangi Bilgiler Bulunmalı?

KVKK’ya göre aydınlatmada en az şu bilgiler yer almalıdır:

• Veri sorumlusunun ve varsa temsilcisinin kimliği,
• Kişisel verilerin hangi amaçla işleneceği,
• İşlenen verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği,
• Verilerin toplanma yöntemi ve hukuki sebebi,
• İlgili kişinin KVKK’nın 11. maddesinde sayılan hakları.

Usul ve esaslar, Kurul’un Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ’inde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Bu Tebliğ’e göre aydınlatma anlaşılır, açık ve sade bir dille yapılmalı; işleme amaçları ve hukuki sebepler somut olarak belirtilmelidir. “Yasal yükümlülükler” veya “ticari faaliyetler” gibi genel ifadeler yeterli değildir.

Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?

Veriler doğrudan ilgili kişiden toplanıyorsa aydınlatma, verilerin elde edildiği anda yapılır: bir formun yanında, bir sözleşmenin imzası sırasında veya bir internet sitesine üye olunurken. Veriler başka bir kaynaktan elde ediliyorsa, makul bir süre içinde, ilgili kişiyle ilk iletişim kurulduğunda veya veriler başkasına aktarılacaksa en geç ilk aktarım sırasında yapılır.

Aydınlatma yazılı, sözlü, elektronik veya sesli olarak yapılabilir; ancak yapıldığını ispat yükü veri sorumlusundadır. Bu nedenle uygulamada çoğunlukla yazılı veya elektronik aydınlatma metinleri kullanılır ve kişinin metni gördüğü kayıt altına alınır.

Açık Rıza ile Farkı

Aydınlatma ile açık rıza farklı yükümlülüklerdir. Aydınlatma, işleme şartı ne olursa olsun her durumda yapılır; açık rıza ise yalnızca işleme açık rızaya dayanıyorsa alınır. İkisinin aynı metinde birleştirilmesi ya da aydınlatma metninin “okudum, onaylıyorum” kutusuyla rızaya dönüştürülmesi sık yapılan hatalardır.

Yaptırım

Aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmeyen veri sorumlusuna KVKK’nın 18. maddesi uyarınca, her yıl yeniden değerleme oranında artırılan tutarlarda idari para cezası verilir.