Tüzel Kişilere İdari Para Cezası

Diğer adları: Kabahatler Kanunu 43/A, Şirkete İdari Para Cezası, Administrative Fine on Legal Entities, Tüzel Kişinin Sorumluluğu

Yazar Ali Gül

Kısaca

Şirketin organ veya temsilcisinin ya da şirket bünyesinde görev üstlenen bir kişinin, şirket yararına Kabahatler Kanunu'nda sayılan suçlardan birini işlemesi hâlinde şirkete verilen idari para cezası.

Tüzel kişilere idari para cezası, şirketin, kendisi adına hareket eden kişilerin işlediği belirli suçlar nedeniyle yaptırımla karşılaşmasını sağlayan düzenlemedir (Kabahatler Kanunu m.43/A). Tüzel kişilerin ceza sorumluluğunun bulunmadığı Türk hukukunda şirketlere uygulanabilen en önemli yaptırımlardan biridir.

Hangi Suçlar?

Kabahatler Kanunu’nda sayılan suçlar şunlardır:

Dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık (TCK m.157-158),
İhaleye fesat karıştırma ve edimin ifasına fesat karıştırma (TCK m.235-236),
Rüşvet (TCK m.252),
Suç gelirlerinin aklanması (TCK m.282),
Bankacılık Kanunu’ndaki zimmet suçu,
Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’ndaki suçlar.

Şartlar

Suç, şirketin organ veya temsilcisi tarafından ya da organ veya temsilcisi olmamakla birlikte şirketin faaliyeti çerçevesinde görev üstlenen bir kişi tarafından işlenmiş olmalıdır.
Suç, şirketin yararına işlenmiş olmalıdır.
Fiil, daha ağır bir yaptırım öngören başka bir kabahat oluşturmamalıdır.

Ceza ve Usul

Kanun, cezanın alt ve üst sınırını belirler; bu sınırlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. Cezayı, ilgili suça ilişkin davaya bakmaya yetkili mahkeme verir. Şirket bu nedenle ceza yargılamasının sonucundan doğrudan etkilenir ve kendi menfaatlerini koruyacak şekilde temsil edilmelidir.

Şirket Ne Yapabilir?

Rüşvet ve yolsuzlukla mücadele politikası, hediye ve ağırlama kuralları ile iş ortağı kontrolleri gibi uyum önlemlerini belgelemek,
Şüpheli bir durumda gecikmeden iç soruşturma başlatmak,
Suçun şirket yararına değil, şirkete rağmen ve şirketin zararına işlendiğini ortaya koyacak delilleri korumak.

Şirketin yöneticilerinin kişisel sorumluluğu için bkz. Yöneticinin Cezai Sorumluluğu. Diğer idari para cezalarına itiraz yolları için bkz. İdari Para Cezasına İtiraz.

Sık Sorulan Sorular

Şirkete idari para cezası verilmesi için yöneticinin mahkûm olması gerekir mi?

Cezayı, suçun işlendiği yer itibarıyla ceza davasına bakmaya yetkili mahkeme verir. Uygulamada ceza, ilgili gerçek kişi hakkındaki ceza yargılamasıyla birlikte değerlendirilir. Şirketin, bu yargılamada kendi savunmasını yapabilmesi önemlidir.

Bu idari para cezasının tutarı ne kadardır?

Kanun, cezanın alt ve üst sınırını belirler ve bu sınırlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. Mahkeme, cezanın miktarını bu sınırlar içinde, suçun ağırlığına ve şirketin elde ettiği menfaate göre belirler.

← Tüm Kavramlar