Tüzel Kişilerin Ceza Sorumluluğu

Türk hukukunda ceza sorumluluğu şahsidir; tüzel kişiler hakkında hapis veya adli para cezası gibi ceza yaptırımları uygulanamaz (TCK m.20). Ancak bu, şirketlerin suçlardan hiçbir şekilde etkilenmeyeceği anlamına gelmez. Kanunda öngörülen hâllerde şirket hakkında güvenlik tedbirleri ve idari para cezaları uygulanır.

Güvenlik Tedbirleri

Türk Ceza Kanunu’nun 60. maddesine göre:

• Faaliyet izninin iptali: Bir kamu kurumunun verdiği izne dayanarak faaliyet gösteren şirketin organ veya temsilcilerinin katılımıyla, bu iznin sağladığı yetkinin kötüye kullanılması suretiyle şirket yararına işlenen kasıtlı suçlardan mahkûmiyet hâlinde iznin iptaline karar verilir.
• Müsadere: Suçta kullanılan veya suçtan elde edilen mal ve kazançlar, şirket yararına işlenen suçlarda şirket bakımından da müsadere edilir.

Bu tedbirler ancak kanunun açıkça belirttiği suçlarda uygulanır; örneğin rüşvet, nitelikli dolandırıcılık, suç gelirlerinin aklanması ve bilişim suçları. Mahkeme, tedbirin işlenen fiile göre ağır sonuçlar doğuracağı durumlarda tedbire hükmetmeyebilir.

İdari Para Cezası

Kabahatler Kanunu’nun 43/A maddesi, şirketin organ veya temsilcisinin ya da şirket bünyesinde görev üstlenen bir kişinin şirket yararına belirli suçları işlemesi hâlinde şirkete idari para cezası verilmesini öngörür; bkz. Tüzel Kişilere İdari Para Cezası.

Yöneticiler

Şirket adına işlenen suçlarda ceza sorumluluğu, fiili işleyen veya iştirak eden gerçek kişilere aittir; bkz. Yöneticinin Cezai Sorumluluğu.

Şirketin Korunması

Şirket, ceza dosyalarında yalnızca risk altında olan taraf değildir; çalışanlarının veya üçüncü kişilerin işlediği suçlarda suçtan zarar gören olarak da yer alabilir. Rüşvet, yolsuzluk ve dolandırıcılık risklerine karşı uyum programları, iş ortağı kontrolleri ve iç soruşturma mekanizmaları, hem suçun önlenmesi hem de şirketin özen gösterdiğinin ispatı için önemlidir.