Yasa Dışı Bahis Suçları

I. GİRİŞ

Türkiye’de en az yıllık 50 milyar TL’ye yakın bir işlem hacmine sahip olan ve COVID-19 pandemisi sonrası yaygınlığı daha da artan yasa dışı bahis, ekonomik krizin de etkisiyle, çok geniş bir kitleyi etkisi altına almış bulunmaktadır. Özellikle son yıllarda yaşanan geniş çaplı kişisel veri ihlalleri neticesinde, yasa dışı bahis sitelerine hiç giriş yapmamış kişilerin dahi telefonlarına günaşırı bu türden teşvik mesajları gelmektedir. Bu türden platformlar, son dönemde influencerlar ve hatta spor kulüpleri aracılığıyla tanınırlığını da artırmış bulunmaktadır.

Bu makalede genel hatlarıyla yasa dışı bahis suçlarının nitelikleri ve birbirlerinden farklılıkları değerlendirilecektir.

II. MEVZUAT

Yasal bahis oyunlarına ilişkin mevzuatın dağınık bir biçimde mevcut olmasına karşın yasa dışı bahis suçlarına ilişkin ana mevzuat, Türk Ceza Kanunu haricinde, 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve hatta bu kanunun 5. maddesidir. Bununla birlikte 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun ile özellikle örgütlü suçlarda, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ve bu kanuna dayalı olarak yayımlanan Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik de önem taşımaktadır.

III. GENEL OLARAK YASA DIŞI BAHİS SUÇLARI

7258 sayılı Kanun m. 5, yasa dışı bahis suçlarını temelde şu şekilde ayırmıştır:

• Spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli ve müşterek bahis veya şans oyunlarını oynatmak ya da oynanmasına yer veya imkân sağlamak
• Yurt dışında oynatılan spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis ya da şans oyunlarının internet yoluyla ve sair suretle erişim sağlayarak Türkiye’den oynanmasına imkân sağlamak
• Spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis ya da şans oyunlarıyla bağlantılı olarak para nakline aracılık etmek
• Kişileri reklam vermek ve sair surette spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis ya da şans oyunlarını oynamaya teşvik etmek

Buna karşın spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis veya şans oyunlarını oynamak, yani kısaca yasa dışı bahis oynamak, bir suç olarak tanımlanmamış ve adlî bir cezaya bağlanmamıştır. Bu hususa aşağıda tekrar dönülecektir.

7258 sayılı Kanun kapsamında düzenlenen suçlara dair açıklamalardan önce, bu suçların oluşabilmesi için ortada bir spor müsabakası bulunması gerektiğini ifade etmek gerekir. Bu kapsamda ilgili kurum ve kuruluşlarca futbol, basketbol, tenis gibi spor dallarında düzenlenen karşılaşmalar üzerindeki fiiller, 7258 s. Kanun kapsamında suç teşkil edebilecektir. Buna karşın örneğin horoz dövüşü gibi bir etkinlik, spor müsabakası niteliği taşımadığından, 7258 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmeyecektir.

7258 sayılı Kanun’un 5. maddesinde düzenlenen suçlar, Türk Ceza Kanunu’ndaki çeşitli suçlarla kesişmekte veya paralellik arz etmektedir. Söz gelimi TCK’nın 228. maddesinde düzenlenen kumar oynanması için yer ve imkân sağlanması suçunda korunan hukukî yarar “genel ahlakın korunması, toplumun ve çocukların kumarın sosyal bakımdan ortaya koyduğu büyük tehlikeden ve doğurması olası facialardan korunması” iken 7258 sayılı Kanun’da düzenlenen suçlar, bunlara ilaveten, “devletin verdiği izin ve yetkiyle bahis ve şans oyunları düzenleyen gerçek ve tüzel kişiler ile bu kişilerin gelirlerinden pay alan kamu kurum ve kuruluşlarının mali çıkarlarını” korumaktadır (AYM, E. 2016/51, K. 2016/179, T. 23/11/2016). Bu meyanda yasa dışı bahis suçları, TCK m. 228’nin de söz konusu olabildiği bir fiile ilişkin olarak özel norm niteliği taşıyabilir ve bu hâlde, özel norm niteliğindeki 7258 sayılı Kanun hükümleri uygulanır. Buna karşın aslında “hileli” bir bahis oyununun söz konusu olduğu hâllerde, fiilin niteliğine göre ortada gerçek anlamda “talihe” dayalı bir kumar olmayacağından, dolandırıcılık suçu oluşabilecektir.

Son olarak yasa dışı bahis suçlarının faili, herkes olabilir. Suçun mağdurunun tüm toplum olduğu yönündeki görüşe karşın Spor Toto Teşkilat Başkanlığı olduğu yönünde düşünceler de mevcuttur. Nitekim 7258 s. Kanun’un 5. maddesinin son fıkralarında; ilgili suçlara ilişkin delil veya emarelerin tespiti hâlinde Spor Toto Teşkilat Başkanlığının doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına başvuruda bulunabileceği; soruşturma sonunda verilecek kovuşturmaya yer olmadığı kararlarının Spor Toto Teşkilat Başkanlığına tebliğ edileceği; kanun kapsamındaki suçlara ilişkin olarak açılan davalarda mahkemenin, iddianamenin bir örneğini Spor Toto Teşkilat Başkanlığına tebliğ edeceği ve başvuru yapılması hâlinde Spor Toto Teşkilat Başkanlığı açılan davaya katılan olarak kabul edileceği düzenlenmiştir. Bu hususun pratikteki önemi, olası bir cezalandırma hâlinde, Spor Toto lehine ve sanık aleyhine vekâlet ücreti doğabilecek olmasıdır.

a. Oynatmak ya da Yer veya İmkân Sağlamak (m. 5/1-a)

Söz konusu suç; yasa dışı bahis yahut şans oyununu bizzat düzenlemek, bahis veya oyun için kullanışlı bir yer sağlamak yahut bunun için gerekli imkânı yaratmak olmak üzere üç türlü fiili kapsamaktadır. Bu bağlamda suç, seçimlik hareketli olarak düzenlenmiş olup bilhassa yer veya imkân sağlamak, herhangi bir fiille gerçekleştirilebilir. Yer sağlamak; kumar oyunun oynandığını bilerek oynanacak yeri temin etmeyi; imkân sağlamak ise yer dışında kumar için gerekli olan araç ve gereçleri sağlamak, oynayana para bulmak, oynayacak kimseleri bulmak, polis baskınını önlemek vb. şekilde kumarın oynanmasını olanaklı hale getirmeyi, kısaca oyunu mümkün ve kolaylıkla oynanmasını sağlamayı ifade eder. Öğretide “yer temin etme” fiilinin, internette bahis sitesi kurmak gibi eylemleri de kapsadığı ifade edilmektedir.

Yasa dışı bahis oynatmak ya da yer veya imkân sağlamak suçunu işleyenler, 3 yıldan 5 yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırılır.

b. İnternet Yoluyla veya Sair Suretle Erişim Sağlayarak İmkân Sağlamak (m. 5/1-b)

Bu bent kapsamında, “yurt dışında oynatılan spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis ya da şans oyunlarının internet yoluyla ve sair suretle erişim sağlayarak Türkiye’den oynanmasına imkân sağlama” fiili yasaklanmaktadır.

Ancak madde kapsamındaki suçun oluşması için spor müsabakasının mı yoksa bahsin mi yurt dışında olması gerektiği hususu tartışmalıdır. Yargıtay bu hususta, ayırt edici unsurlar olarak “internet sitesinin suç tarihinde bulunduğu yer” ve “bahis ya da şans oyununun oynatıldığı yer” kriterlerini ayırt edici unsur olarak değerlendirmektedir (Yargıtay 19. CD, E. 2020/4413, K. 2021/6614, T. 15.06.2021). Örneğin Yargıtay 19. Ceza Dairesi, “Sanığın işyerinde 14/02/2014 tarihinde yapılan aramada ele geçirilen bilgisayar üzerinde yapılan inceleme sonucunda düzenlenen raporda, sanığın internet yoluyla erişim sağladığı 7258 sayılı Kanun’a aykırı bahis sitelerinin yurtdışı kaynaklı olduğu belirtildiğinden, eyleminin 7258 sayılı Kanun’un 5/1.b maddesindeki suçu oluşturduğu gözetilmeden, aynı Kanun’un 5/1.a maddesine göre hüküm kurularak eksik ceza tayinini” bir bozma nedeni olarak görmüştür (Yargıtay 19. CD, E. 2020/2760, K. 2021/859, T. 25.02.2021; Aynı yönde Yargıtay 7. CD, E. 2023/14524, K. 2023/10876, T. 09.09.2021).

İnternet yoluyla veya sair suretle erişim sağlayarak yurt dışında oynatılan oyunun Türkiye’den oynanmasına imkân sağlayanlar, 4 yıldan 6 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.

c. Para Nakline Aracılık (m. 5/1-c)

Kanun’un 5/1-(c) maddesinde düzenlenen fiil, yasa dışı bahisle bağlantılı para nakline aracılık etme fiilidir. Hemen ifade edelim ki bu türden bir fiilin cezalandırılması ve hatta soruşturulması, sıklıkla 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun’a dayalı MASAK tedbirlerini de gündeme getirecektir. Bu kapsamda bilhassa şüpheli işlem niteliğinde olduğu değerlendirilen türden fiiller; MASAK tarafından yapılan geniş çaplı incelemeleri, banka hesaplarına geçici blokeleri ve esasında kişinin finansal anlamda mimlenmesini beraberinde getirebilir.

Uygulamada para nakline aracılık, genelde Kanun’un a ve b bentlerinde sayılan suçları işleyen failler tarafından yürütülmemekte ve bir üçüncü kişi fail eliyle yönetilmektedir. Bu durum, söz konusu suç kapsamındaki faillerin, suç işlemek amacıyla örgüt kurma (TCK m. 220) kapsamında da değerlendirilmesine sebep olabilmektedir. Bilhassa banka hesaplarını kullandırma yoluyla para nakline aracılık eden faillerin bu suçla yargılanması, haklarında çok daha ağır yaptırımlar uygulanmasına yol açabilecektir. Söz gelimi fail, esasen banka hesaplarını yasa dışı bahse aracılık için vermişse de banka hesabı, dolandırıcılık veya hırsızlık gibi suçlar için kullanılmış yahut ele geçirilmiş olabilir. Bu hâlde fail, yasa dışı bahse ilişkin para nakline aracılık suçundan değil, bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle işlenen bir nitelikli dolandırıcılık veya hırsızlık suçuna ilişkin takibata uğrayabilir. Böylece fail, para nakline aracılık suçu kapsamında asliye ceza mahkemesinde 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası istemiyle yargılanmak yerine, nitelikli dolandırıcılık suçu kapsamında ağır ceza mahkemesinde 4 yıldan 10 yıla kadar bir hapis cezası istemiyle kovuşturulabilecektir.

Yukarıda da belirtildiği üzere yasa dışı bahisle bağlantılı olarak para nakline aracılılık edenler, 3 yıldan 5 yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırılır.

ç. Teşvik Etmek (m. 5/1-ç)

Kişileri “reklam vermek ve sair surette spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis ya da şans oyunlarını oynamaya teşvik etmek” fiili, ayrıca suç olarak düzenlenmiştir. Bu madde kapsamındaki reklamın, tüketici hukuku bağlamındaki reklamla birebir örtüşmesi gerekmez. Bilhassa sosyal medyadaki çeşitli hesapların paylaşımlarına ekledikleri yasa dışı bahis sitesi logoları yahut yaptıkları yeniden paylaşımlar, son yıllarda yaşanan kişisel veri ihlalleriyle artık gündelik hayatın parçası hâline gelen SMS’ler, spor kulüplerinin formalarında yasa dışı bir bahis sitesinin amblemini kullanması gibi fiillerin tamamı, bu madde kapsamında cezalandırılabilir niteliktedir.

Öte yandan bu madde kapsamında bir soruşturma, şüphesiz 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun kapsamında içeriğin çıkarılması veya içeriğe erişimin engellenmesi gibi tedbirleri de beraberinde getirebilecektir.

Bu suç kapsamındaki fiilleri işleyenler ise 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırılır.

d. Yasa Dışı Bahis Oynamak (m. 5/1-d)

Hemen belirtelim ki yasa dışı bahis sitelerine veya uygulamalarına üye olmak, bu türden siteler veya uygulamalar aracılığıyla spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis veya şans oyunu oynamak 7258 sayılı Kanun kapsamında suç olarak düzenlenmemiştir. Bu fiiller kabahat olarak değerlendirilmiş ve idarî yaptırıma bağlanmıştır. Dolayısıyla salt “illegal bahis oynamak”, adlî soruşturma ve kovuşturmaya yol açmayacak ve bu bakımdan örneğin adlî sicil kaydına işlenmeyecek, belirli hakları kullanmaktan yoksun kalmaya sebep olmayacaktır. Öte yandan bu fiillerin bağlandığı idarî yaptırım, her yıl yeniden değerleme oranına göre artan miktarda bir idarî para cezasıdır. Bu idarî para cezası, 2025 yılı için 82.244 TL ila 329.106 TL olarak belirlenmiş olup “mahallin en büyük mülki idare amiri” tarafından tayin edilmektedir.

Öte yandan son zamanlarda tüm Türkiye’nin gündemine düştüğü üzere, yasa dışı bahsin sporcular, teknik adamlar veya spor kulübü yöneticileri gibi kişiler tarafından oynanması, bu kadar basit değerlendirilmeyecektir. Söz gelimi Futbol Disiplin Talimatı m. 57 uyarınca, talimat kapsamında olan ve futbol müsabakalarına bahis oynayan kişiler, 1 yıla kadar müsabakalardan men veya haklarından mahrum edilebilir. Bununla birlikte özellikle sporcuların ve hakemlerin, maçların sonucunu doğrudan etkilemesi de mümkündür. Bu doğrultuda 6222 sayılı Kanun kapsamında “belirli bir spor müsabakasının sonucunu etkilemek amacıyla bir başkasına veya kendisine kazanç veya sair menfaat temin eden” kişi, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılacaktır. Hattâ “kazanç veya sair menfaat temini hususunda salt anlaşmaya varılmış olması hâli” dahi bu suçun oluşması için yeterli niteliktedir.

IV. SONUÇ

• Yasa dışı bahis suçları, TCK’daki diğer bazı suçlarla benzerlik göstermektedir.
• Yasa dışı bahis suçlarının; yasa dışı bahis oynatmak, oynanmasına yer veya imkân sağlamak, internet yoluyla veya sair suretlerle erişimine imkân sağlamak, bağlantılı biçimde para nakline aracılık etmek veya teşvikte bulunmak gibi fiillerle işlenmesi mümkündür.
• Özellikle para nakline aracılık etmek, TCK’da düzenlenen başka suçlara sebebiyet verebilir ve bunun neticesinde, daha ağır cezaî yaptırımlar doğabilir.
• Yasa dışı bahis suçlarını işleyen kişiler, banka hesaplarının dondurulması gibi çeşitli idarî tedbirlerle karşılaşabilirler.
• Yasa dışı bahis oynamak suç değildir. Oynama fiili kabahat olarak düzenlenmiş ve bu sebeple adlî bir cezaya değil, idarî para cezasına bağlanmıştır. Fakat sporcular ve hakemler gibi spor müsabakasının sonucunu etkileyebilecek kişilerin bahis oynaması, ayrıca bir suça sübut verecektir.

Av. Enes Duran

---

KAYNAKLAR

2017 MASAK Raporu

Ozancan Belci, Spor Müsabakalarında Yasadışı Bahis ve Şans Oyunu Suçları, Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. XI, S. 2, 2021, s. 379-418.

Ömrü Yılmaz, Kumar Oynanması İçin Yer ve İmkan Sağlama Suçu, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Yıl: 11, S: 41, Ocak 2020, s. 579-622.

Gürkan Özocak, Spor Faaliyetlerinden Kaynaklanan Ceza Sorumluluğu, Ankara 2021, Doktora Tezi.