Yöneticinin Cezai Sorumluluğu

Diğer adları: Yönetici Sorumluluğu, Kanuni Temsilcinin Cezai Sorumluluğu, Criminal Liability of Directors, Beyaz Yaka Suçları, White-Collar Crime

Yazar Ali Gül

Kısaca

Şirket faaliyetleri sırasında işlenen suçlarda, fiili bizzat işleyen, işlenmesine iştirak eden ya da hukuken önlemekle yükümlü olduğu hâlde önlemeyen yönetici ve çalışanların kişisel ceza sorumluluğu.

Şirket faaliyetleri sırasında işlenen suçlarda ceza sorumluluğu, şirketin kendisine değil, suçu işleyen gerçek kişilere aittir. Tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamadığından, soruşturmalar yöneticiler ve çalışanlar üzerinde yoğunlaşır.

Şahsilik İlkesi

Ceza sorumluluğu şahsidir; kimse başkasının fiilinden dolayı cezalandırılamaz (TCK m.20). Bu nedenle bir kişinin yönetim kurulu üyesi, genel müdür veya imza yetkilisi olması, şirkette işlenen bir suçtan sorumlu tutulması için tek başına yeterli değildir. Sorumluluk için:

Fiilin bizzat işlenmesi,
Suça azmettirme, yardım etme veya birlikte işleme şeklinde iştirak,
Hukuken önleme yükümlülüğü bulunan bir neticenin önlenmemesi (ihmali davranış)

gerekir.

Sık Karşılaşılan Dosyalar

Vergi suçları: Sahte fatura düzenleme ve kullanma,
Dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma: Nitelikli dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma,
Rüşvet ve yolsuzluk: Rüşvet,
Bilgi ve veri: Kişisel verilere ilişkin suçlar, ticari sırrın açıklanması,
Şirketler hukuku: Türk Ticaret Kanunu’ndaki yaptırımlar, örneğin pay sahibinin şirkete borçlanma yasağına aykırılık.

Savunma Açısından

Görev dağılımı: Kimin hangi kararı aldığı ve hangi işlemden sorumlu olduğu, iç yönerge, yetki matrisi ve yazışmalarla gösterilebilmelidir; bkz. İç Yönerge.
Kast ve bilgi: Yöneticinin fiilden haberdar olup olmadığı ve kastının bulunup bulunmadığı belirleyicidir.
Erken müdahale: İfade vermeden önce müdafi ile görüşmek ve şüpheli haklarını bilmek, soruşturmanın seyrini etkiler.
Etkin pişmanlık: Birçok ekonomik suçta zararın giderilmesi cezayı önemli ölçüde azaltır; bkz. Etkin Pişmanlık.

Ceza sorumluluğunun yanında yöneticilerin hukuki sorumluluğu da doğabilir; bkz. Yönetim Kurulu Üyelerinin Sorumluluğu.

Sık Sorulan Sorular

Yönetim kurulu üyesi olmak tek başına cezai sorumluluk doğurur mu?

Hayır. Ceza sorumluluğu şahsidir; kişi ancak kendi fiilinden ve kusurundan sorumlu tutulur. Yönetim kurulu üyeliği tek başına yeterli değildir; suça konu fiili işlediği, işlenmesine iştirak ettiği veya hukuken önleme yükümlülüğü olduğu hâlde önlemediği ortaya konmalıdır.

Vergi suçlarında şirket adına kim sorumlu tutulur?

Vergi Usul Kanunu'na göre tüzel kişiler adına işlenen vergi suçlarında, fiili işleyen kişiler sorumludur. Uygulamada şirketin kanuni temsilcileri ve muhasebeyle ilgili görevi olan kişiler hakkında soruşturma yürütülür; bu nedenle görev dağılımının belgelenmesi önemlidir.

← Tüm Kavramlar