Çalışan Ayartmama Anlaşmaları

Diğer adları: Centilmenlik Anlaşması, No-Poach, Non-Solicitation, İşgücü Piyasası İhlali

Kısaca

Şirketlerin birbirlerinin çalışanlarını talep etmemeyi veya işe almamayı kararlaştırdığı anlaşmalar; Rekabet Kurulu bunları işgücü piyasasında kartel olarak değerlendirir.

Çalışan ayartmama anlaşmaları (no-poach), şirketlerin birbirlerinin çalışanlarını talep etmekten veya işe almaktan kaçınmayı kararlaştırdıkları anlaşmalardır. Uygulamada çoğu zaman yazılı bir sözleşme değil, yöneticiler arasında sözlü bir “centilmenlik anlaşması” şeklinde ortaya çıkar. Bu anlaşmalarla şirketler, işgücü için birbirleriyle rekabet etmekten vazgeçmiş olur; çalışanların daha iyi koşullarda iş bulma imkânı ortadan kalkar.

Rekabet Kurulu’nun Yaklaşımı

Rekabet Kurulu, çalışan ayartmama anlaşmalarını açık ve ağır ihlal, yani kartel olarak değerlendirmektedir; 11.11.2021 tarihli ve 21-55/765-381 sayılı kararı bu yaklaşımın önemli örneklerindendir. Kurul 2024’te İşgücü Piyasalarındaki Rekabet İhlallerine Yönelik Kılavuz’u yayımlamıştır ve son yıllarda bu alandaki soruşturma sayısı belirgin şekilde artmıştır.

Kurul’a göre ihlal için şirketlerin ürün pazarında rakip olması gerekmez. Aynı nitelikteki çalışanları işe almak için birbiriyle rekabet eden şirketler, örneğin yazılım mühendisi istihdam eden bir banka ile bir yazılım şirketi, işgücü piyasasında rakiptir.

Yan Sınırlama Olarak Kabul Edilebilecek Hükümler

Bir hizmet, danışmanlık, dış kaynak kullanımı veya şirket satın alma işlemine bağlı olarak konulan çalışan almama hükümleri, asıl işlemin yürütülmesi için zorunlu ve orantılı olduğu ölçüde kabul edilebilir. Bunun için hükmün:

Yalnızca işlemde fiilen görev alan çalışanlarla sınırlı olması,
İşlemin süresiyle ve makul bir ek süreyle sınırlı tutulması,
Asıl işlemin korunması amacına hizmet etmesi gerekir.

Genel, karşılıklı ve süresiz yasaklar inceleme konusu olabilir.

Bireysel İşçinin Rekabet Yasağından Farkı

Bir işverenin kendi çalışanıyla yaptığı işçinin rekabet yasağı sözleşmesi Borçlar Kanunu’na tabidir; rakip işverenler arasındaki ayartmama anlaşması ise rekabet hukukuna. Benzer bir ihlal türü için bkz. Ücret Sabitleme Anlaşmaları. Bu anlaşmalar açık ve ağır ihlal sayıldığından soruşturmalarda taahhüt yolu kullanılamaz. Ayrıntılar için Rekabet Hukuku ve İşgücü Piyasaları başlıklı yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Rakip olmadığımız bir şirketle yaptığımız çalışan almama anlaşması da ihlal mi?

Evet olabilir. Kurul'a göre aynı nitelikteki çalışanları işe almak için birbiriyle rekabet eden şirketler, faaliyet alanları farklı olsa da işgücü piyasasında rakiptir.

Bir hizmet sözleşmesine konulan çalışan almama hükmü de risk taşır mı?

Taşıyabilir. Hükmün hizmetin yürütülmesi için zorunlu ve orantılı olması, yani süre ve kapsam bakımından sınırlı tutulması gerekir; genel ve uzun süreli yasaklar inceleme konusu olabilir.

← Tüm Kavramlar