Sorumsuzluk Anlaşması

Diğer adları: Sorumluluğun Sınırlandırılması, Sorumsuzluk Kaydı, Limitation of Liability, Exclusion Clause, TBK m.115

Kısaca

Borçlunun, sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluğunu önceden tamamen kaldıran veya belirli bir tutar ya da zarar türüyle sınırlayan sözleşme hükmü.

Ticari sözleşmelerde taraflar, ortaya çıkabilecek zarar risklerini öngörülebilir kılmak için sorumluluklarını sınırlandırmak ister. Bu amaçla sorumluluk tavanları, dolaylı zarar istisnaları ve belirli risklerden sorumsuzluk hükümleri kullanılır. Türk Borçlar Kanunu bu serbestiye önemli sınırlar getirir.

Geçersizlik Sınırları (TBK m.115)

Ağır kusur: Borçlunun ağır kusurundan sorumlu olmayacağına ilişkin önceden yapılan anlaşma kesin olarak hükümsüzdür.
Hizmet (iş) sözleşmeleri: Borçlunun alacaklıyla hizmet sözleşmesinden doğan herhangi bir borç nedeniyle sorumlu olmayacağına ilişkin önceden yapılan her türlü anlaşma kesin olarak hükümsüzdür.
İzne bağlı meslekler: Uzmanlık gerektiren bir hizmet, meslek veya sanat kanun veya yetkili makamların izniyle yürütülebiliyorsa, hafif kusurdan sorumsuzluk anlaşması da kesin olarak hükümsüzdür.

Yardımcı Kişiler (TBK m.116)

Borçlu, borcun ifasında kullandığı yardımcı kişilerin fiillerinden sorumludur. Bu sorumluluk önceden yapılacak bir anlaşmayla kısmen veya tamamen kaldırılabilir; ancak hizmet sözleşmesinden doğan borçlarda ve izne bağlı mesleklerde yine sınırlar vardır.

Sözleşme Yazımında

Sorumluluk tavanı: Örneğin sözleşme bedeli veya son 12 ayda ödenen bedel kadar
Dolaylı zarar istisnası: Kâr kaybı, itibar kaybı, veri kaybı gibi zararlar
İstisnaların istisnası: Kast ve ağır ihmal, gizlilik ihlali, fikri mülkiyet ihlali, kişisel veri ihlali ve kişisel zararların tavan dışında bırakılması

Bu ayrımların açıkça yazılması, hükmün geçerli kalmasını sağlar.

Genel İşlem Koşulları ve Tüketiciler

Sorumluluğu sınırlayan hükümler tek taraflı hazırlanmış standart metinlerde yer alıyorsa genel işlem koşulları denetimine tabidir. Tüketici sözleşmelerinde ise haksız şart sayılabilir.

Sık Sorulan Sorular

Sözleşmede "hiçbir şekilde sorumlu değildir" hükmü geçerli mi?

Tamamen değil. Borçlunun ağır kusurundan (kast veya ağır ihmal) sorumlu olmayacağına ilişkin önceden yapılan anlaşma kesin olarak hükümsüzdür (TBK m.115/1). Hafif kusur için sorumluluk ise kural olarak sınırlandırılabilir.

Bir yazılım veya danışmanlık şirketi hafif kusurundan sorumluluğunu sınırlayabilir mi?

Kural olarak evet. Ancak hizmet, meslek veya sanat yalnızca kanunun ya da yetkili makamların verdiği izinle yürütülebiliyorsa (ör. avukatlık, hekimlik, bankacılık), hafif kusurdan sorumsuzluk anlaşması da kesin olarak hükümsüzdür (TBK m.115/3).

← Tüm Kavramlar