Müspet Zarar

Müspet (olumlu) zarar, alacaklının sözleşmenin ifasına duyduğu menfaati korur. Alacaklı, sözleşme gereği gibi ifa edilmiş olsaydı malvarlığı hangi durumda olacak idiyse, o duruma getirilir.

Kapsamı

• Fiilî zarar: Malvarlığındaki azalma; örneğin ifa edilmeyen malın yerine başka bir satıcıdan daha pahalıya alınan malın fiyat farkı (ikame alım)
• Yoksun kalınan kâr: Sözleşme ifa edilseydi elde edilecek kazanç; örneğin teslim edilmeyen hammaddeyle üretilip satılacak ürünlerin kârı
• Gecikme zararları ve sözleşmenin ifasıyla bağlantılı diğer kayıplar

Ne Zaman İstenir?

• Borçlu temerrüdünde alacaklı, ifadan vazgeçtiğini hemen bildirerek ifa etmemeden doğan zararını, yani müspet zararını isteyebilir (TBK m.125/2); bkz. Temerrüt.
• Borca aykırılık nedeniyle genel tazminat hükümleri (TBK m.112)
• Kusurlu imkânsızlık hâlinde

Menfi Zarardan Farkı

Menfi zarar, sözleşmenin hiç yapılmamış olması durumuna göre hesaplanır ve alacaklının sözleşmeye güvenerek yaptığı masrafları kapsar. Müspet zarar ise ifa yararını korur ve kural olarak daha yüksektir. Alacaklı, sözleşmeden dönerse menfi zararını; sözleşmeyi ayakta tutup ifadan vazgeçerse müspet zararını isteyebilir. İkisi birlikte istenemez.

İspat ve Sınırlar

Zararın varlığını ve miktarını alacaklı ispat eder. Yoksun kalınan kâr için geçmiş satış verileri, piyasa koşulları ve bilirkişi incelemesi önemlidir. Sözleşmede dolaylı zarar ve kâr kaybını dışlayan hükümler, sorumsuzluk anlaşmasının sınırları içinde geçerlidir. Cezai şart kararlaştırılmışsa zarar ispatına gerek kalmadan ceza istenebilir.