Menfi Tespit Davası

Diğer adları: Borçlu Olmadığının Tespiti, Negative Declaratory Action, Declaration of Non-liability, İstirdat Davası

Kısaca

Bir kişinin, kendisinden istenen veya hakkında icra takibi başlatılan bir borcun bulunmadığının mahkemece tespit edilmesi amacıyla açtığı dava.

Menfi tespit davası, bir kişinin kendisinden istenen bir borcun bulunmadığının tespiti için açtığı davadır (İcra ve İflas Kanunu m.72). Ticari hayatta, haksız düzenlenmiş bir faturaya, bedelsiz kalan bir senede veya dayanaksız bir icra takibine karşı kullanılır.

Takipten Önce ve Sonra

Takipten önce: Borçlu, henüz icra takibi başlatılmadan borçlu olmadığının tespitini isteyebilir. Bu aşamada mahkeme, alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere teminat karşılığında takip yapılmaması yönünde ihtiyati tedbir verebilir.
Takipten sonra: Borçlu, ödeme emrine itiraz etmemiş veya itirazı kaldırılmış olsa bile menfi tespit davası açabilir. Bu davada takip kural olarak durdurulmaz; ancak borçlu, teminat göstererek icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi için ihtiyati tedbir isteyebilir.

Tazminat

Dava borçlunun lehine sonuçlanırsa ve alacaklının takibi haksız ve kötü niyetli ise alacaklı, borçlunun talebi üzerine alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilebilir.
Dava borçlu aleyhine sonuçlanırsa ve tedbir nedeniyle alacaklının alacağını geç almasına yol açılmışsa borçlu, alacaklının zararını yüzde yirmiden az olmamak üzere tazmin eder.

Bkz. İcra İnkâr Tazminatı.

İstirdat Davası

Borçlu, borçlu olmadığı bir parayı icra takibi tehdidi altında ödemişse, ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde paranın geri verilmesini isteyebilir. Takip sırasında açılan menfi tespit davası, ödeme yapıldıktan sonra istirdat davası olarak devam eder.

İspat ve Arabuluculuk

Menfi tespit davasında ispat yükü kural olarak alacaklı olduğunu iddia eden taraftadır. Konusu bir miktar para olan ticari davalarda menfi tespit davasından önce de arabulucuya başvurulması zorunludur. Davanın görüleceği mahkeme, uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenir.

Sık Sorulan Sorular

Menfi tespit davası icra takibini durdurur mu?

Kendiliğinden durdurmaz. Takipten sonra açılan menfi tespit davasında borçlu, alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere teminat göstererek icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir isteyebilir. Takip dava sırasında kural olarak devam eder.

Borcu ödedikten sonra menfi tespit davası açılabilir mi?

Ödeme yapıldıktan sonra dava, istirdat davası olarak görülür. Borçlu, borçlu olmadığı bir parayı icra takibi tehdidi altında ödemişse, ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde paranın geri verilmesini isteyebilir.

← Tüm Kavramlar