Deepfake

Deepfake, yapay zekâ teknikleriyle bir kişinin görüntüsünün, sesinin veya hareketlerinin gerçeğinden ayırt edilmesi güç biçimde taklit edildiği ya da değiştirildiği içeriklerdir. Bir videoda yüzün başka bir kişininkiyle değiştirilmesi, birinin hiç söylemediği sözleri söylüyormuş gibi gösterilmesi veya sesinin klonlanması tipik örneklerdir.

Türk Hukukunda Durum

Türk hukukunda deepfake’e özgü bir kanun veya suç tipi bulunmamaktadır. Deepfake içerikler, içeriğin niteliğine göre genel hükümler çerçevesinde değerlendirilir:

• Kişilik hakları: Bir kişinin görüntüsü veya sesi izni olmadan kullanıldığında Türk Medeni Kanunu’na göre kişilik hakkı ihlali söz konusu olur. Resim ve portreler ayrıca Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 86. maddesiyle korunur. Mağdur, saldırının durdurulmasını ve tazminat talep edebilir.
• Erişim engeli: Kişilik haklarını ihlal eden içerikler için 5651 sayılı Kanun uyarınca sulh ceza hâkimliğine başvurularak içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi istenebilir.
• Ceza hukuku: İçeriğin niteliğine göre hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal, kişisel verileri hukuka aykırı olarak kaydetme veya yayma, müstehcenlik, şantaj ve dolandırıcılık suçları gündeme gelebilir.
• Kişisel veriler: Kişinin yüzü ve sesi kişisel veridir; belirli teknik işlemlerle kişiyi tanımlamaya yönelik işlendiğinde özel nitelikli biyometrik veri sayılabilir. Mağdurlar KVKK’dan doğan haklarını da kullanabilir.

Ayrıntılı değerlendirme için Deepfake Teknolojisi: Temel Hukuki Sorular ve Sorunlar başlıklı yazımıza bakabilirsiniz.

Avrupa Birliği: Etiketleme Yükümlülüğü

AB Yapay Zekâ Tüzüğü’nün 50. maddesi, deepfake içerik üreten veya yayan yapay zekâ sistemlerini kullananlara, içeriğin yapay olarak üretildiğini veya değiştirildiğini açıklama yükümlülüğü getirir. Bu yükümlülük 2 Ağustos 2026’dan itibaren uygulanmaktadır ve aldatma amacı bulunmasa da geçerlidir. AB pazarına yönelik reklam, pazarlama veya içerik üreten Türk şirketleri de bu kurala tabi olabilir.

Şirketler İçin Riskler

• Reklam ve pazarlama: Ünlü veya sıradan bir kişinin görüntüsünün ya da sesinin yapay zekâyla izinsiz kullanılması kişilik hakkı ihlali ve haksız rekabet sonuçları doğurur.
• Dolandırıcılık: Yöneticinin sesini veya görüntüsünü taklit eden aramalarla ödeme talimatı verilmesi giderek yaygınlaşmaktadır; ödeme süreçlerinde ikinci bir doğrulama kanalı kullanılmalıdır.
• Çalışanlar: Şirket içinde üretilen deepfake içerikler iş hukuku bakımından disiplin süreci ve işverenin sorumluluğunu gündeme getirebilir.