AB Yapay Zekâ Tüzüğü (AI Act)

Avrupa Birliği Yapay Zekâ Tüzüğü (AI Act), yapay zekâ sistemlerini risk düzeyine göre düzenleyen ve 1 Ağustos 2024’te yürürlüğe giren AB düzenlemesidir. Tüzük, doğrudan uygulanır; üye devletlerin ayrıca kanun çıkarmasına gerek yoktur.

Risk Sınıfları

• Yasaklı uygulamalar: Kişileri manipüle eden sistemler, sosyal puanlama ve belirli biyometrik tanıma uygulamaları gibi kabul edilemez risk taşıyan uygulamalar.
• Yüksek riskli sistemler: İşe alım, kredi değerlendirmesi, eğitim, kritik altyapı ve kolluk gibi alanlarda kullanılan sistemler; risk yönetimi, veri kalitesi, kayıt tutma, insan gözetimi ve uygunluk değerlendirmesi gibi sıkı yükümlülüklere tabidir.
• Şeffaflık yükümlülükleri: Sohbet robotlarının kullanıcıya yapay zekâyla konuştuğunu bildirmesi ve deepfake içeriklerin yapay olarak üretildiğinin açıklanması gibi kurallar.
• Genel amaçlı yapay zekâ modelleri: Büyük dil modellerinin sağlayıcılarına teknik dokümantasyon, telif hakkı politikası ve şeffaflık yükümlülükleri.

Uygulama Takvimi

• 2 Şubat 2025: Yasaklı uygulamalar ve yapay zekâ okuryazarlığı yükümlülüğü,
• 2 Ağustos 2025: Genel amaçlı yapay zekâ modellerine ilişkin kurallar,
• 2 Ağustos 2026: Şeffaflık yükümlülükleri (m. 50),
• Yüksek riskli sistemlere ilişkin kurallar, 2026’da kabul edilen değişiklikle ertelenmiştir: bağımsız yüksek riskli sistemler için 2 Aralık 2027, düzenlenmiş ürünlere gömülü sistemler için 2 Ağustos 2028.

Türk Şirketlerini Nasıl Etkiler?

Tüzük, AB pazarına yapay zekâ sistemi sunan veya yapay zekâ çıktısı AB’de kullanılan AB dışındaki şirketlere de uygulanır. AB’deki müşterilere yazılım satan, AB pazarı için içerik üreten veya AB’deki bir grup şirketinin işe alım süreçlerinde yapay zekâ kullanan Türk şirketleri kapsama girebilir. Kişisel verilere dayanan yapay zekâ uygulamalarında GDPR ve otomatik karar verme kuralları da birlikte uygulanır.