Arama ve El Koyma

Diğer adları: Arama Kararı, El Koyma, Search and Seizure, Dijital Delil, CMK 134, Bilgisayarlarda Arama, İmaj Alma

Kısaca

Ceza soruşturmasında delil elde etmek veya şüpheliyi yakalamak amacıyla konut, işyeri ve eşyalarda yapılan arama ile delil ya da müsadereye konu olabilecek eşyalara el konulması; bilgisayar ve dijital verilerde özel kurallar uygulanır.

Arama, delil elde etmek veya şüpheliyi yakalamak amacıyla konut, işyeri ve eşyalarda yapılan incelemedir. El koyma ise delil olarak yararlı olabilecek veya müsadereye konu olabilecek eşyaların muhafaza altına alınmasıdır (CMK m.116-134). Şirketler için en ağır sonuç doğuran koruma tedbirlerindendir.

Arama Kararı

Kural olarak hâkim kararıyla yapılır.
Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle, ona da ulaşılamıyorsa kolluk amirinin yazılı emriyle arama yapılabilir; ancak konut, işyeri ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda kolluk amirinin emriyle arama yapılamaz.
Arama kararında veya emirde aramanın nedeni olan fiil, aranacak kişi, yer veya eşya ve geçerli olacağı süre gösterilir.
Hâkim kararı olmaksızın yapılan aramanın sonucu, yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur.

Şirket ve Avukat Bürolarında Arama

Şirket merkezinde arama sırasında şirket yetkilisinin veya temsilcisinin hazır bulunması istenebilir.
Avukat bürolarında arama ancak hâkim kararıyla ve Cumhuriyet savcısının denetiminde, baro temsilcisinin katılımıyla yapılabilir; avukat ile müvekkili arasındaki mesleki ilişkiye ilişkin belgeler korunur.

El Koyma

Delil niteliğindeki belge ve cihazlara el konulur ve tutanakla kayıt altına alınır.
Taşınmazlara, hak ve alacaklara (örneğin banka hesaplarına) da el konulabilir.
Belirli ağır suçlarda, şirketin faaliyetlerinin suç kapsamında yürütüldüğüne dair kuvvetli şüphe varsa şirket yönetimi için kayyım atanabilir.

Dijital Deliller

Bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve el koyma özel kurallara tabidir (CMK m.134). Uygulamada cihazların imajı alınır ve inceleme bu kopya üzerinde yapılır; yedeğin bir kopyası istenirse şüpheliye verilir. Anayasa Mahkemesi, Mayıs 2026’da yayımlanan kararıyla bu düzenlemenin bazı hükümlerini, el konulan veya kopyalanan verilerin değiştirilmesini önleyen, delil güvenliğini ve kişisel verileri koruyan güvencelerin bulunmaması gerekçesiyle iptal etmiştir. İptal hükmü, yayımdan dokuz ay sonra, Şubat 2027’de yürürlüğe girecektir; bu süre içinde yeni bir düzenleme yapılması beklenmektedir.

Şirket Hazırlığı

Rekabet Kurumu’nun yerinde incelemesine benzer şekilde, ceza soruşturmasında arama için de şirketlerin bir müdahale planı olmalıdır: resepsiyon ve güvenlik talimatları, avukata ulaşma, el konulan belgelerin listesinin alınması ve işlemlerin tutanağa geçirilmesi. Şüpheli hakları ve kişisel verilerin korunması da gözetilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Şirkette arama yapılabilmesi için mahkeme kararı gerekir mi?

Kural olarak hâkim kararı gerekir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle de arama yapılabilir; savcıya ulaşılamayan hâllerde kolluk amirinin yazılı emri yeterlidir; ancak konut, işyeri ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda kolluk amirinin emriyle arama yapılamaz. Savcı veya kolluk emriyle yapılan aramanın sonucu hâkim onayına sunulur.

Bilgisayarlardaki veriler nasıl incelenir?

Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre bilgisayar ve kayıtlarda arama ve kopyalama hâkim kararıyla yapılır; tüm verilerin yedeği alınır ve bir kopyası istenirse şüpheliye verilir. Anayasa Mahkemesi 2026'da bu düzenlemenin bazı hükümlerini iptal etmiştir; iptal Şubat 2027'de yürürlüğe girecektir.

← Tüm Kavramlar