Avans Faizi

Diğer adları: Ticari Temerrüt Faizi, Reeskont ve Avans Faizi, Ticari Faiz, Advance Interest Rate, Commercial Default Interest, 3095 sayılı Kanun m.2

Yazar Ali Gül

Kısaca

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının kısa vadeli avans işlemlerine uyguladığı faiz oranı; kararlaştırılmamışsa ticari işlerde temerrüt faizi olarak uygulanır.

Avans faizi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) kısa vadeli avans işlemlerine uyguladığı faiz oranıdır. 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun, ticari işlerde temerrüt faizinin bu orana göre belirlenmesini öngörür. Bu nedenle uygulamada “ticari temerrüt faizi” ile eş anlamlı kullanılır.

Kanuni Faiz ile Farkı

Kanuni faiz: Faiz oranı sözleşmeyle belirlenmemişse uygulanan genel orandır. 3095 sayılı Kanun m.1, 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla değiştirilmiştir; kanuni faiz artık Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni üzerinden hesaplanır. Adi işlerde temerrüt faizi de bu orana göre istenir (m.2/1).
Avans faizi: Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslar için uyguladığı oran kanuni faizden yüksekse, ticari işlerde sözleşme olmasa bile temerrüt faizi bu oran üzerinden istenebilir (3095 sayılı Kanun m.2/2). Oran, 30 Haziran’da beş puan veya daha fazla değişmişse yılın ikinci yarısında güncellenir.
Temerrüt faizi kararlaştırılmamış, ama sözleşmedeki akdi faiz bu oranlardan yüksekse, temerrüt faizi akdi faizden az olamaz (m.2/3).

Sözleşmeyle Faiz

Ticari işlerde faiz oranı serbestçe belirlenir (TTK m.8/1). Sözleşmedeki temerrüt faizi oranı avans faizinden yüksekse sözleşmedeki oran uygulanır. Bileşik faiz ise yalnızca cari hesaplarda ve her iki taraf için ticari olan ödünç sözleşmelerinde, üç aydan kısa olmamak üzere kararlaştırılabilir (TTK m.8/2).

Geç Ödeme Faizi ile İlişkisi

Ticari işletmeler arasında mal ve hizmet tedarikinde, faiz kararlaştırılmamışsa TCMB’nin her yıl ocak ayında ilan ettiği ve ticari temerrüt faizinden en az sekiz puan yüksek olan oran uygulanır; bkz. Ticari İşlerde Geç Ödeme.

Uygulamada

İcra takiplerinde ve davalarda faiz türü ve başlangıç tarihi açıkça belirtilmelidir. Ticari bir alacak için “kanuni faiz” istenmesi, alacaklının daha düşük faize razı olması sonucunu doğurabilir. Temerrüdün başlangıcı için bkz. Temerrüt. Kambiyo senetlerine dayalı takipler için bkz. Kambiyo Senetlerine Özgü Takip.

Sık Sorulan Sorular

Ticari bir alacakta sözleşmede faiz yoksa hangi faiz istenir?

Ticari işlerde, temerrüt faizi sözleşmeyle kararlaştırılmamışsa, Merkez Bankasının kısa vadeli avans işlemlerine uyguladığı oran üzerinden temerrüt faizi istenebilir (3095 sayılı Kanun m.2/2). Mal ve hizmet tedarikinde ayrıca TTK m.1530'daki daha yüksek oran gündeme gelebilir.

Avans faizi oranı sabit mi?

Hayır. Kural olarak Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü uyguladığı oran o yıl boyunca esas alınır; 30 Haziran'daki oran bundan beş puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında yeni oran geçerli olur (3095 sayılı Kanun m.2/2). Faiz hesabında her dönem için o dönemin oranı uygulanır.

← Tüm Kavramlar