Gerçek Faydalanıcı

Diğer adları: Beneficial Owner, Nihai Faydalanıcı, Ultimate Beneficial Owner, UBO, Gerçek Faydalanıcı Bildirimi

Kısaca

Bir şirket veya tüzel kişi üzerinde nihai olarak kontrol ya da etki sahibi olan veya işlemin nihai yararlanıcısı olan gerçek kişi; şirketler bu kişileri vergi idaresine bildirmek ve bankalara beyan etmekle yükümlüdür.

Gerçek faydalanıcı, bir şirket veya başka bir tüzel kişi üzerinde nihai olarak kontrol veya etki sahibi olan ya da adına işlem yapılan gerçek kişidir. Kavram, suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanıyla mücadele mevzuatından gelir; amaç, şirket yapılarının arkasındaki kişilerin görünür hâle getirilmesidir.

Nasıl Tespit Edilir?

Suç gelirlerinin aklanmasını önleme mevzuatına göre gerçek faydalanıcı sırasıyla şu ölçütlerle belirlenir:

Şirketin yüzde yirmi beşinden fazla payına sahip gerçek kişiler,
Böyle bir kişi yoksa veya şüphe varsa, şirket üzerinde başka yollarla (oy anlaşmaları, yönetimi atama hakkı gibi) nihai kontrolü olan gerçek kişiler,
Bunlar da tespit edilemezse şirketin en üst düzey yöneticileri.

Paylar bir başka şirket aracılığıyla tutuluyorsa, zincir gerçek kişiye ulaşılıncaya kadar izlenir.

Vergi İdaresine Bildirim

529 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile 2021’den itibaren gerçek faydalanıcıların Gelir İdaresi Başkanlığı’na bildirilmesi zorunlu hâle gelmiştir. Kurumlar vergisi mükellefleri bu bilgiyi geçici vergi ve yıllık kurumlar vergisi beyannameleri ekinde bildirir. Diğer yükümlüler için ayrı bir form ve bildirim dönemi öngörülmüştür. Bildirimin hiç, eksik veya yanıltıcı yapılması hâlinde Vergi Usul Kanunu’ndaki özel usulsüzlük cezası uygulanır.

Bankalar ve Diğer Yükümlüler

Bankalar, ödeme kuruluşları, noterler ve diğer yükümlüler, müşterinin gerçek faydalanıcısını tespit etmek zorundadır. Şirketler hesap açarken ve iş ilişkisi kurarken ortaklık yapısını ve gerçek faydalanıcılarını belgelemelidir. Özellikle yabancı ortaklı şirketlerde bu süreç zaman alır; bkz. Doğrudan Yabancı Yatırım.

Gerçek faydalanıcı bilgisi, cap table ve pay defteriyle uyumlu olmalı; ortaklık yapısındaki her değişiklikten sonra güncellenmelidir. Gerçek faydalanıcı bilgilerinin işlenmesi kişisel veri işleme niteliği taşır.

Sık Sorulan Sorular

Gerçek faydalanıcı nasıl belirlenir?

Önce şirketin yüzde yirmi beşinden fazla payına sahip gerçek kişilere bakılır. Böyle bir kişi yoksa şirket üzerinde başka yollarla nihai kontrolü olan gerçek kişiler; onlar da tespit edilemezse şirketin en üst düzey yöneticileri gerçek faydalanıcı kabul edilir. Paylar başka bir şirket üzerinden tutuluyorsa zincir gerçek kişiye kadar izlenir.

Gerçek faydalanıcı bildirimi yapılmazsa ne olur?

Bildirimin hiç, eksik veya yanıltıcı yapılması hâlinde Vergi Usul Kanunu'ndaki özel usulsüzlük cezası uygulanır. Ayrıca bankalar ve diğer yükümlüler, gerçek faydalanıcısı tespit edilemeyen şirketlerle iş ilişkisi kurmaktan kaçınabilir.

← Tüm Kavramlar