Lisans Sözleşmesi

Lisans sözleşmesi, fikri mülkiyet hakkının sahibinin hakkı elinde tutarak bir başkasına kullanma izni verdiği sözleşmedir. Marka, patent, endüstriyel tasarım ve telif hakları lisansa konu olabilir. Devirden farkı, hak sahipliğinin değişmemesidir.

Lisans Türleri

• Münhasır (inhisari) lisans: Lisans veren başkasına lisans veremez ve hakkını açıkça saklı tutmadıkça kendisi de kullanamaz.
• Basit (inhisari olmayan) lisans: Lisans veren hem kendisi kullanabilir hem de başkalarına lisans verebilir. Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa sınai haklarda lisans basit lisanstır.
• Alt lisans: Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa lisans alan, haklarını devredemez veya alt lisans veremez.

Şekil ve Sicil

• Sınai haklar: Lisans sözleşmesi yazılı yapılır (SMK m.148/4). Sicile kaydedilmeyen işlemlerden doğan haklar iyi niyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez (SMK m.148/5). Devir sözleşmeleri ise noter onaylı olmalıdır.
• Telif hakları: Mali haklara ilişkin sözleşmeler yazılı olmalı ve konu olan haklar ayrı ayrı gösterilmelidir (FSEK m.52). FSEK bu izne “ruhsat” der (FSEK m.48).

Sözleşmede Bulunması Gereken Hükümler

• Lisansın konusu, türü (münhasır/basit) ve kapsamı
• Bölge, süre ve kullanım alanı
• Lisans bedeli: Peşin ödeme, satışa bağlı oran (royalty) veya asgari garanti
• Kalite denetimi (marka lisansında lisans veren kaliteyi güvence altına alacak önlemleri alır; SMK m.24/4)
• Tecavüz durumunda kimin dava açacağı (SMK m.158’e göre inhisari lisans alan, sözleşmede aksi yoksa kendi adına dava açabilir; basit lisans alan önce hak sahibinden dava açmasını ister)
• Geliştirmeler ve türev çalışmaların sahipliği
• Fesih, süre sonunda stokların durumu ve kullanımın sona ermesi

Rekabet Hukuku Boyutu

Münhasırlık, bölge kısıtlaması veya rekabet yasağı içeren lisans sözleşmeleri rekabet hukuku açısından da değerlendirilmelidir. Teknoloji transferi anlaşmalarına ilişkin grup muafiyeti kuralları bu sözleşmelere rehberlik eder. Bkz. Grup Muafiyeti, Rekabet Yasağı.