Başkasının İş Ürününden Yararlanma

Diğer adları: İş Ürününden Yetkisiz Yararlanma, Emek Hırsızlığı, Misappropriation, Slavish Imitation, TTK m.55/1-c

Kısaca

Kendisine emanet edilmiş veya yetkisiz olarak sağlanmış teklif, hesap ve plan gibi iş ürünlerinden ya da başkasının pazarlanmaya hazır çalışma ürünlerinden, uygun bir katkı yapmaksızın teknik çoğaltma yoluyla yararlanılması.

TTK m.55/1-c, başkalarının emeğinin ürünü olan çalışmalardan haksız yere yararlanmayı haksız rekabet olarak düzenler. Bu hüküm, fikri mülkiyet haklarıyla korunmayan emek ürünlerine de koruma sağlar.

Üç Hâl

Emanet edilen iş ürünü (m.55/1-c-1): Kendisine emanet edilmiş teklif, hesap veya plan gibi bir iş ürününden yetkisiz yararlanmak. Örnek: İhale veya teklif sürecinde bir firmadan alınan projenin, o firmaya iş verilmeden başkasına uygulatılması.
Yetkisiz sağlanmış iş ürünü (m.55/1-c-2): Üçüncü kişilere ait iş ürününden, yetkisiz olarak sağlandığını bilmesi gerektiği hâlde yararlanmak. Örnek: Rakipten ayrılan çalışanın getirdiği teknik çizimlerin kullanılması.
Teknik çoğaltma (m.55/1-c-3): Kendisinin uygun bir katkısı olmaksızın başkasına ait pazarlanmaya hazır çalışma ürünlerini teknik çoğaltma yöntemleriyle devralıp onlardan yararlanmak. Örnek: Bir veri tabanının veya katalogun bütünüyle kopyalanması.

Sınırları

Bu hüküm, piyasadaki fikirlerin ve çözümlerin serbestçe kullanılmasını engellemek için değil, başkasının emeğini maliyetsiz biçimde sahiplenmeyi önlemek için vardır. Bağımsız geliştirme, tersine mühendislik ve kendi katkısıyla benzer ürün üretme kural olarak serbesttir. Belirleyici olan, yararlananın kendi emeği ve katkısının bulunup bulunmadığıdır.

Fikri Mülkiyetle İlişkisi

İş ürünü aynı zamanda eser, endüstriyel tasarım veya patent olarak korunuyorsa, bu haklara dayalı talepler de ileri sürülebilir. Haksız rekabet koruması bu hakların bulunmadığı veya sona erdiği durumlarda önem kazanır. Gizli bilgiler için bkz. Ticari Sır.

Hukuki yollar için bkz. Haksız Rekabet.

Sık Sorulan Sorular

Bir rakibin ürününü incelemek ve benzerini yapmak yasak mı?

Hayır. Serbest rekabette başkasının ürününden ilham almak ve kendi katkısıyla benzer ürün geliştirmek kural olarak serbesttir. Yasak olan, uygun bir katkı yapmaksızın teknik çoğaltma yöntemleriyle ürünü doğrudan kopyalamaktır.

Teklif sürecinde paylaşılan bir proje sonradan başka firmaya yaptırılırsa ne olur?

Kendisine emanet edilmiş teklif, hesap veya plan gibi iş ürününden yetkisiz yararlanmak haksız rekabettir (TTK m.55/1-c-1). Proje telif hakkıyla da korunuyor olabilir.

← Tüm Kavramlar