Şirket İçi Süreçler ve Onamlar
Bir şirketin ürettiği yazılım, tasarım, metin, buluş ve markaların büyük bölümü çalışanlarının elinden çıkar; bu nedenle fikri mülkiyetin şirkete ait olup olmadığı çoğu zaman iş sözleşmelerinde ve şirket içi süreçlerde belirlenir. Çalışan ve iş ortaklarıyla ilişkilerde fikri mülkiyet yükümlülüklerini planlıyor, hak devirlerini kurguluyor ve şirket içi sözleşmelerinizi bu gözle gözden geçiriyoruz.
Çalışanın ürettiği fikri mülkiyet kime aittir?
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na göre işçinin işini yaparken meydana getirdiği eserler üzerindeki mali haklar, aksi kararlaştırılmadıkça işverene aittir. Ancak eser sahipliğinden doğan manevi haklar, örneğin eserin kimin tarafından yaratıldığının belirtilmesi, çalışanda kalır ve devredilemez; sözleşmede bu hakların nasıl kullanılacağının düzenlenmesi gerekir.
Buluşlar için ise Sınai Mülkiyet Kanunu’ndaki çalışan buluşu kuralları uygulanır. Çalışanın görevi gereği veya işletmenin deneyim ve çalışmalarına dayanarak yaptığı hizmet buluşunu işverene yazılı olarak bildirmesi gerekir. İşveren belirli süre içinde buluş üzerinde hak talep edebilir; bu durumda çalışana makul bir bedel ödenir.
Şirket içi fikri mülkiyet süreçleri neden önemlidir?
Yatırım turlarında, şirket satışlarında ve ihlal davalarında ilk sorulan soru, fikri mülkiyetin kime ait olduğudur. Çalışanlar, stajyerler ve yöneticiler bakımından hak devirlerinin, buluş bildirim süreçlerinin ve gizlilik taahhütlerinin baştan kurulmuş olması, bu soruya belgeyle cevap verilmesini sağlar.
Kapsam
- Şirket çalışanlarına yönelik olarak yerine getirilmesi gereken sözleşmesel yükümlülüklerin planlanması
- Mevcut şirket içi sözleşmelerin fikri mülkiyet hukuku bağlamında değerlendirilmesi ve yeniden yazılması
- Şirket içi yükümlülüklere ilişkin gerekli evrakların hazırlanması ve ihtiyaca göre hazır tutulması
- Çalışanlar ile şirket arasında meydana gelen uyuşmazlık hâllerinde, fikri mülkiyet hukuku bağlamında risk analizi yapılması
Nasıl Çalışıyoruz
- Şirketin fikri mülkiyet üreten birimlerinin ve süreçlerinin belirlenmesi
- İş sözleşmelerindeki fikri mülkiyet, gizlilik ve buluş hükümlerinin incelenmesi
- Hak devri, gizlilik taahhüdü ve buluş bildirim formlarının hazırlanması
- Buluş bildirimi ve değerlendirme sürecinin şirket içinde kurgulanması
- İnsan kaynakları ve Ar-Ge ekiplerine uygulamaya yönelik bilgilendirme
Ekip
Sık Sorulan Sorular
Çalışanın mesai dışında ürettiği eser şirkete ait mi?
İşle bağlantısı olmayan ve iş dışında, işverenin imkânları kullanılmadan üretilen eserler kural olarak çalışana aittir. Sınırın net olmadığı durumlar uyuşmazlık doğurduğu için, iş sözleşmesinde bu konunun ve şirketin faaliyet alanıyla bağlantılı çalışmaların durumunun açıkça düzenlenmesi önerilir.
Çalışan buluşunu bize bildirmezse ne olur?
Bildirim yükümlülüğü kanundan doğar; bildirim yapılmadan buluş için başvuru yapılması veya buluşun başkasına aktarılması, işverene hak talebi ve tazminat imkânı verir. Şirket içinde açık bir bildirim prosedürü bulunması, bu uyuşmazlıkları baştan önler.
Stajyer ve serbest çalışanlar için de aynı kurallar geçerli mi?
Hayır. İşçiler için öngörülen kanuni hak devri, serbest çalışanlar ve iş sözleşmesi olmayan kişiler için geçerli değildir. Bu kişilerle yazılı ve hakları tek tek belirten bir devir sözleşmesi yapılmadıkça, ürettikleri eserler üzerindeki haklar kendilerinde kalır.
Çalışan şirketten ayrıldıktan sonra geliştirdiği kodu kullanabilir mi?
Mali haklar işverene aitse, çalışan bu kodu ayrıldıktan sonra kullanamaz, çoğaltamaz ve başkasına veremez. Ayrıca gizlilik yükümlülüğü ve varsa rekabet yasağı da ayrıldıktan sonra devam eder; bu yükümlülüklerin çıkış sürecinde çalışana hatırlatılması faydalıdır.
Bu hizmet hakkında görüşmek ister misiniz? Bizimle bir görüşme planlayın, ilk görüşme ücretsizdir.
Görüşme Planlaİlgili Yayınlar
- Kişinin Fotoğrafı ve Görüntüsü Üzerindeki Haklar 15.10.2024
- Döner Artık Alman Malı mı? “Türk Dönerinin” Tescil Süreci ve Geleneksel Ürün Adlarının Korunması 20.01.2026
- Marka İncelemelerinde Ayırt Edicilik Değerlendirmesi 06.12.2024
- Deepfake Teknolojisi: Temel Hukuki Sorular ve Sorunlar 17.11.2023
- Sosyal Medyada Yayınlanan Videolarda “Alıntı” Yönteminin Türk Fikri Mülkiyet Hukuku Bakımından Değerlendirilmesi 03.02.2023
- Mimari Eserlerde Malikin Değişiklik Yapma Hakkı 02.08.2022


