Denkleştirme Tazminatı

Diğer adları: Denkleştirme İstemi, Portföy Tazminatı, Müşteri Tazminatı, Goodwill Indemnity, Compensation Claim, TTK m.122

Yazar Ali Gül

Kısaca

Acentelik veya benzeri tekel hakkı veren sürekli bir sözleşme sona erdiğinde, acentenin kazandırdığı müşteriler sayesinde müvekkilin elde etmeye devam ettiği menfaatler karşılığında acenteye ödenen tazminat.

Denkleştirme tazminatı, acentenin sözleşme süresince oluşturduğu müşteri çevresinin, sözleşme sona erdikten sonra müvekkile kalmasının karşılığıdır. TTK m.122’de düzenlenir.

Şartlar (TTK m.122/1)

Müvekkil, acentenin bulduğu yeni müşteriler sayesinde sözleşme sona erdikten sonra da önemli menfaatler elde ediyor olmalı
Acente, sözleşmenin sona ermesi sonucunda, kazandırdığı müşterilerle yapılmış veya kısa süre içinde yapılacak işler nedeniyle sözleşme devam etseydi alacağı ücreti kaybediyor olmalı
Somut olayın koşullarına göre tazminatın ödenmesi hakkaniyete uygun olmalı

Üst Sınır ve Süre

Tazminat, acentenin son beş yıllık faaliyeti sonucu aldığı yıllık komisyon veya diğer ödemelerin ortalamasını aşamaz. Sözleşme daha kısa sürmüşse bu süredeki ortalama esas alınır (TTK m.122/2).
Hak, sözleşmenin sona ermesinden itibaren bir yıl içinde ileri sürülmelidir (TTK m.122/4).
Denkleştirme isteminden önceden vazgeçilemez.

Tazminat İstenemeyen Hâller (TTK m.122/3)

Müvekkilin feshi haklı gösterecek bir eylemi olmadan acentenin sözleşmeyi feshetmesi
Acentenin kusuru nedeniyle müvekkilin sözleşmeyi haklı sebeple feshetmesi

Distribütörlük ve Bayilik

TTK m.122/5’e göre hüküm, hakkaniyete aykırı düşmedikçe tek satıcılık ve benzeri tekel hakkı veren sürekli sözleşmelere de uygulanır. Yargıtay uygulamasında münhasırlık, distribütörün müvekkilin satış örgütüne entegrasyonu ve müşteri bilgilerinin sözleşme sonunda devri gibi ölçütler önem taşır. Bkz. Distribütörlük Sözleşmesi, Münhasır Dağıtım.

Uygulamada

Tazminat talebinin desteklenmesi için müşteri listelerinin, yıllık satış ve komisyon kayıtlarının ve sözleşme sonrası müvekkilin bu müşterilerle sürdürdüğü ilişkiyi gösteren belgelerin derlenmesi gerekir. Müvekkil açısından ise fesih gerekçelerinin ve acentenin kusurunun belgelenmesi önemlidir. Bkz. Acentelik Sözleşmesi.

Sık Sorulan Sorular

Denkleştirme tazminatından sözleşmeyle vazgeçilebilir mi?

Önceden vazgeçilemez (TTK m.122/4). Sözleşmeye konulan "acente hiçbir tazminat talep edemez" hükmü bu hak bakımından geçersizdir. Sözleşme sona erdikten sonra yapılan anlaşmalar ise ayrıca değerlendirilir.

Distribütör veya bayi denkleştirme tazminatı isteyebilir mi?

TTK m.122/5'e göre bu hüküm, hakkaniyete aykırı düşmedikçe tek satıcılık ve benzeri tekel hakkı veren sürekli sözleşme ilişkilerinde de uygulanır. Uygulamada münhasır distribütörlerin ve bayilerin talepleri, sözleşmenin yapısına göre değerlendirilir.

← Tüm Kavramlar